ردیابی مولکولی و تحلیل روابط خویشاوندی ویروس پالامپور پیچیدگی برگ گوجه فرنگی (ToLCPMV) جدایه های مزارع و گلخانه های خیار استان خوزستان
https://doi.org/10.22034/nbr.2026.11737
پریوش بهاروند، سمیرا پاکباز، احسان حسنوند، رضا الماسی
چکیده مقدمه: ویروس پالامپور پیچیدگی برگ گوجهفرنگی یک بگوموویروس مخرب با ژنوم دو بخشی میباشد. با وجود گزارش ToLCPMV از برخی استانهای ایران، تاکنون اطلاعاتی درباره حضور و تنوع ژنتیکی این ویروس در مزارع و گلخانههای خیار استان خوزستان وجود ندارد. ازاینرو، هدف این پژوهش ردیابی ToLCPMV و تعیین روابط فیلوژنتیکی جدایههای آن در این منطقه میباشد.
مواد و روشها: بهمنظور ردیابی و بررسی تنوع ژنتیکی ToLCPMV، در بهار و تابستان 1402 از گیاﻫﺎن مشکوک به آﻟﻮدگی نمونهﺑﺮداری ﺷﺪ. بهکمک آغازگرهای دژنره اختصاصی بگوموویروسهای منتقل شونده با سفیدبالک، قطعهای مربوط به ژن پیشساز پروتئین پوششی تکثیر شد. بهمنظور بررسی دقیقتر و تأیید ماهیت گونه ویروسی، توالی ژن پروتئین حرکتی ویروس نیز تکثیر و درخت فیلوژنی آنها ترسیم شد. همچنین ماتریس مقایسه توالیهای نوکلئوتیدی بهدست آمده همراه با توالیهای مستخرج از بانک ژن ترسیم شد.
نتایج: تکثیر ژنهای مورد مطالعه نشاندهنده آلودگی به بگوموویروسها در مناطق مورد بررسی بود. تحلیل ترادفها و تعیین روابط خویشاوندی بر اساس دو ناحیه ژنی نشان داد که جدایههای اندیمشک، دزفول و شوش در گروه جدایههای ایرانی قرار گرفته و بیشترین همسانی ژنتیکی را با جدایههای جیرفت روی میزبان خیار دارند. همچنین ماتریکس مقایسه توالیها، نشان داد که سه جدایه مذکور شباهت زیادی در سطح نوکلئوتیدی دارند و بیشترین شباهت را در سطح توالی نوکلئوتیدی به ترتیب با جدایه FJ660426.1 (خیار، جیرفت با 39/96%)، جدایه FJ660435.1 (خیار، جیرفت با 30/98%) و جدایه OP810507.1 (گوجه فرنگی، عراق با 87/98%) نشان دادند.
نتیجهگیری: این اولین گزارش از شیوع گسترده ToLCPMV در مناطق کشت خیار در استان خوزستان میباشد.
