موضوعات = علوم جانوری
اکولوژی

بررسی صفات تولیدمثلی و پراکنش لاک پشت منقار عقابی (Eretmochelys imbricata) در جزیره هندورابی، استان هرمزگان

دوره 13، شماره 1، بهار 1405

مجید عسکری حصنی، مهدی ایرانمنش، سمیه زنگی آبادی، محمد هاشم آبادی، مرتضی اکبرپور، محمود سینایی، محمد طالبی متین، مهدی بلوکی کورنده، محمد صادق صبا، نسرین زارع

چکیده حفاظت از زیست­بوم­ها مستلزم شناخت و پایش زیستگاه­ها و بررسی گونه­های موجود در آنها می­باشد. این هدف زمانی فراهم می­شود که شناخت مناسبی از وضعیت فعلی محیط زیست و شرایط زیستی گونه­ها فراهم گردد. در مطالعه حاضر پراکنش و زیست سنجی مولدین ماده و جوجه­های لاک­پشت منقارعقابی در سواحل جزیره هندورابی در استان هرمزگان در طی اسفندماه 1397 تا تیرماه1398 بررسی شد. در زمان پایش، مواردی مانند تعیین نوع گونه مراجعه­کننده، زیست­سنجی مولدین شامل طول منحنی کاراپاس (CCL)و عرض منحنی کاراپاس(CCW) همچنین، زیست­سنجی تخم­ها شامل قطر و وزن انجام گردید. در این مطالعه 28 لاک­پشت زیست­سنجی شد و برخی نواحی در شمال و جنوب جزیره هندورابی جزء مناطق پرتراکم و شرق جزیره جزء مناطق کم­تراکم تخمگذاری لاک­پشت­های منقارعقابی شناسایی شدند. میانگین طول و عرض منحنی کاراپاس لاک­پشت منقارعقابی به ترتیب 27/3 ± 38/70 و 53/2± 84/64 سانتیمتر بدست آمد. میانگین تعداد تخم 7/21±6/87 عدد در هر لانه بود که بیشترین و کمترین تعداد تخم­های ثبت شده به ترتیب 110 و 44 عدد ثبت شد. تعداد تخم­های طبیعی و غیرطبیعی به ترتیب02/9± 2/74 و 81/5±6/13 عدد و تخم­های طبیعی و غیرطبیعی به ترتیب به طور متوسط دارای قطر 02/2±66/38 و 43/4±87/24 میلی­متر و وزنی برابر با 27/4±69/32 و 26/6±21/11 گرم بود. بطور کلی نتایج نشان می­دهد که لاک­پشت­های منقارعقابی جزیره هندورابی از سایر نقاط دنیا کوچکتر بوده و میانگین کل تخم­ها از برخی نقاط خلیج فارس بالاتر ولی پایین تر از متوسط جهانی است و از نظر قطر و وزن تخم تفاوتی با سایر نقاط دنیا وجود ندارد.

بیوتکنولوژی

اثر مکمل سازی رقیق‌کننده بر پایه لیپوپروتئین کم چگال با سیستئین بر کیفیت اسپرم بز پس از انجماد

دوره 13، شماره 1، بهار 1405

جواد قربانزاده، سعید زین الدینی، مهدی ژندی، سید محمدهادی حسینی

چکیده مقدمه: هدف از انجام این آزمایش، بررسی اثر افزودن سیستئین در رقیق‌کننده بر پایه لیپوپروتئین کم چگال (LDL) بر برخی فراسنجه‌های کیفی اسپرم بز، پس از انجماد بود. مواد و روش‌ها: این پژوهش، در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تیمار شامل: رقیق‌کننده بر پایه زرده تخم‌مرغ فاقد سیستئین (EY)، رقیق‌کننده بر پایه LDL و حاوی سطوح صفر (LDL-C0)، پنج (LDL-C5) و 10 (LDL-C10) میلی‌مول سیستئین و شش تکرار انجام شد. نمونه های منی پس از رقیق‌سازی با رقیق‌کننده‌های فوق، منجمد شدند. پس از ذوب، فراسنجه‌های تحرک کل و پیش‌رونده، یکپارچگی، فعالیت غشاء و ریخت‌شناسی اسپرم ارزیابی شدند. نتایج: میزان تحرک کل در تیمار LDL-C5، نسبت به تیمار EY و LDL-C10 بیشتر بود (05/0P<). تحرک پیش‌رونده در تمام تیمارهای‌ی که از رقیق‌کننده بر پایه LDL استفاده کرده‌بودند به‌طور معنی‌داری نسبت به تیمار EY بیشتر بود. سایر ویژگی‌های تحرک در تیمار LDL-C5 نسبت به تیمار EY بالاتر بود (05/0P<)، درحالی‌که بین تیمارهای LDL-C0، LDL-C5 و LDL-C10 تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد، به‌جز در فراسنجه VSL که در LDL-C0 نسبت به LDL-C5 به‌طور معنی‌داری کمتر بود (05/0P< ). یکپارچگی و فعالیت غشاء و همچنین ریخت‌شناسی طبیعی اسپرم در تمام تیمارهای‌ی که از رقیق‌کننده بر پایه LDL استفاده کرده‌بودند، نسبت به تیمار EY بیشتر بود (05/0P<)، به‌طوری که بیشترین مقدار مربوط به LDL-C5 بود. نتیجه‌گیری: به‌طور کلی نتایج نشان داد که افزودن پنج میلی‌مول سیستئین به رقیق‌کننده بر پایه LDL می‌تواند برخی فراسنجه‌های کیفی اسپرم بز را بهبود بخشد و احتمالا استفاده از اسپرم های این گروه باعث بهبود باروری طبیعی و ازمایشگاهی شود.

علوم جانوری

بررسی تاثیر عصاره برگ گیاه زبان گنجشک (Fraxinus excelsior) بر پارامترهای کیفی اسپرم موش (Mus musculus) پس از فرایند انجماد و ذوب

دوره 12، شماره 4، پاییز 1404

https://doi.org/10.22034/NBR.12.4.5

مهدی جعفربگلو، مهناز آذرنیا، سیده غدیره میرابوالقاسمی

چکیده هدف: بررسی تاثیر عصاره آبی-الکلی برگ گیاه زبان گنجشک بر پارامترهای کیفی اسپرم موش های نر آزمایشگاهی نژاد سوری بعد از فرایند انجماد و ذوب

مواد و روش ها: جهت انجام آزمایش، تعداد 30 سر موش آزمایشگاهی نر (Mus musculus) تهیه گردید و به ازای هر گروه آزمایشی 6 موش در نظر گرفته شد.گروه های آزمایشی در گروه های،‌ کنترل سالم، حلال عصاره(DMSOÐANOL) و سه گروه تیمار با عصاره آبی-الکلی برگ گیاه زبان گنجشک در دوزهای 25،10 و 50 (میلی گرم بر کیلوگرم وزن موش ها) تقسیم بندی شدند. در گروه های حلال و تیمار با عصاره تزریق به صورت درون صفاقی و در مدت 19 روز انجام گرفت. به دنبال تزریق، تیمارها به اسپرم‌گیری عادت داده شدند و اسپرم‌ گیری به روش استخراج از اپیدیدیم انجام گرفت. سپس اسپرم‌ ها جمع آوری شده و به محیط انجمادی انتقال داده شدند. بعد از فرایند انجماد و سپس ذوب، تحرک اسپرم با استفاده از سیستم Computer Assisted Sperm Analyzer (CASA)، درصد اسپرم‌های زنده با استفاده از رنگ آمیزی ائوزین، سلامت غشاء سیتوپلاسمی (درصد اسپرمهای با دم پیچیده) با استفاده از تست Hypoosmotic Swelling Test (HOST) ارزیابی شد. همچنین میزان استرس اکسیداتیو توسط کیت های تشخیص آنزیم های سوپراکسید دیسموتاز (SOD)،گلوتاتیون پراکسیداز(GSM-PX) و کاتالاز (CAT) در نمونه ها اندازه گیری گردید. تجزیه و تحلیل داده‌های این آزمایش با نرم افزار آماری SAS 9.4 و در قالب طرح کاملاً تصادفی با 5 تیمار انجام شد.

علوم جانوری

Evaluating the effect of ozone in reducing the toxicity of corn contaminated with ochratoxin A in Wistar rats

دوره 12، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 1-12

https://doi.org/10.22034/NBR.12.2.7

Maryamsadat Mesbahi bidgoli، Mohammad Fazilati، Anosheh Rahmani، Habibollah Nazem

چکیده Objective: Ozone treatment has been recognized as an effective approach to significantly reduce mycotoxin levels, including ochratoxin A (OTA), in agricultural products. This study aimed to evaluate the safety of untreated and ozone-treated OTA-contaminated corn (OCC) through a sub-chronic toxicity assessment in rats.
Method: Male rats were randomly assigned into one control group and three experimental diet groups. The experimental groups received untreated OCC or ozone-treated OCC through oral administration for a 30-day period. Clinical signs, survival, hematological parameters, serum biochemical indices, and histopathological alterations of liver and kidney tissues were examined to evaluate potential toxicological effects.

Results: No mortality or overt clinical abnormalities were observed during the experimental period. Rats fed untreated OCC exhibited significant decreases in white blood cell (WBC) counts and marked elevations in alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST), and alkaline phosphatase (ALP) levels. Histopathological evaluation revealed OTA-induced lesions in both liver and kidney tissues. In contrast, rats fed ozone-treated OCC showed reduced biochemical alterations and attenuated histopathological damage compared with those receiving untreated OCC.

علوم جانوری

اثر محافظتی عصاره جوانه گندم بر ساختار بافتی و هیستومتریک تخمدان موش صحرایی مواجهه شده با سرب

دوره 12، شماره 1، بهار 1404

https://doi.org/10.22034/NBR.12.1.1

مهدی هادی جعفری، حسن مروتی، نظام آرمند

چکیده جوانه گندم غنی از آنتی‌اکسیدان‌هایی مثل ویتامین E، تیامین، زینک، روی، فنولیک‌اسید، رزورسین، آمینوفنل و آمینوبنزوئیک اسید و توکوفرول و دارای خواص دارویی فراوانی مثل خواص ضد دیابت، ضد جهش، آنتی هیپرگلیسمی و ضد سرطان می باشد و همچنین گزارش شده که مولکول های آنتی اکسیدانی جدا شده از جوانه گندم می توانند از آسیب اکسیداتیو DNA در In Vitro جلوگیری کنند. استات سرب باعث ضعف، ناتوانی ذهنی و رفتاری در کودکان شده، منجر به ناشنوایی و کوری، کاهش کیفیت اسپرم و کاهش توانایی باروری در ماده‌ها نیز می‌شود. فلزات سنگین مثل سرب می‌توانند اثرات مضر خود را از طریق گونه‌های فعال اکسیژن (ROS) و یا مهار فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی ایجاد کنند. در این تحقیق از 30 رت ویستار بالغ ماده در 6 گروه استفاده شد: گروه کنترل، گروه استات سرب با دوز 10 میلی‌گرم/ کیلوگرم وزن بدن، گروه 100 میلی‌گرم/ کیلوگرم وزن بدن و 200 میلی‌گرم/ کیلوگرم وزن بدن عصاره جوانه گندم و گروه همزمان سرب با دوز 10 میلی‌گرم/ کیلوگرم وزن بدن و 100 و 200 میلی‌گرم/ کیلوگرم وزن بدن عصاره جوانه گندم. در مقایسه با گروه کنترل، وزن رت‌ها و تخمدان در گروه سرب با دوز 10 میلی‌گرم/ کیلوگرم کاهش یافت (P<0.5) و ضخامت کپسول تخمدان، و قطر و تعداد فولیکول‌ها نیز در این گروه کاهش داشت(P<0.5)، در حالی که تعداد فولیکول‌های آترتیک افزایش نشان داد. نتایج این پژوهش نشان داد مصرف خوراکی‌های حاوی عصاره جوانه گندم مثل سمنو یا گندم جوانه زده می‌تواند آسیب‌های ایجاد شده با سرب را، بسته به دوز اعمال شده، بهبود ببخشد.

علوم جانوری

مدل سازی پراکنش عقرب های دم پهن در استان سیستان و بلوچستان

دوره 11، شماره 3، پاییز 1403، صفحه 32-43

https://doi.org/10.22034/NBR.11.3.32

سعید محمدی، حسین براهویی

چکیده مشخص کردن محدوده پراکنش گونه­ها، شناخت متغیرهای محیطی در یک منطقه و پراکنش زیستگاه­های مناسب است. با استفاده از مدل مکسنت و داده­های حضور برای دو گونه Androctonus crassicauda و A. sistanus از عقرب­های استان سیستان و بلوچستان که از طریق نمونه­گیری و بررسی مطالعات قبلی در منطقه جمع­آوری گردیده، پیش­بینی چگونگی پتانسیل توزیع آنها انجام شده است. نتایج این پژوهش که برخی از ویژگی­های بوم­شناختی عقرب­ها را پیش­بینی می­کند، نشان داد پراکنش هر دو گونه در مناطق شمالی استان بیشتر است و این توزیع در آینده نیز افزایش می یابد. میانگین دما در مرطوب­ترین فصل سال (Bio8)، مقدار بارش در سرد­ترین ماه سال (Bio19) و پوشش گیاهی برای مدل­سازی پراکنش کنونی گونه A. crassicauda و میانگین دما در مرطوب­ترین فصل سال (Bio8)، پوشش گیاهی و دامنه دمای سالانه (Bio7) برای زمان آینده (2070) نقش داشته­اند. نتایج حاصل از مدل­سازی توزیع گونه ای نشان داد متغیرهای دامنه دمای سالانه (Bio7)، مقدار بارش در سرد­ترین ماه سال (Bio19)، مقدار بارش در خشک­ترین ماه سال (Bio18) و پوشش گیاهی بیشترین تاثیر را بر توزیع گونه A. sistanus در زمان کنونی دارد. مهمترین متغیرهایی که در توزیع این گونه در آینده (2070) نقش دارند عبارتند از مقدار بارش در سردترین ماه سال (Bio19)، دامنه دمای سالانه (Bio7)، مقدار بارش در خشک­ترین ماه سال (Bio18) و کاربری اراضی است. نتایج این مطالعه می­تواند در برنامه­های بهداشت، سلامت، درمان و آموزش پزشکی و همچنین برنامه­های حفاظتی این موجودات که از ذخایر ارزشمند تنوع زیستی ایران به شمار می­روند، مورد استفاده قرار گیرد.

علوم جانوری

مطالعه تاثیر توام نانو ذره اکسید آهن (Fe2O3) و گیاه یونجه بر پارامترهای رشد و آسیب شناسی لوله گوارش، کبد و کلیه ماهی کوی(Cyprinus carpio)

دوره 11، شماره 3، پاییز 1403، صفحه 61-69

https://doi.org/10.22034/NBR.11.3.61

محمدرضا پورمحمد، جینا خیاط زاده، وحید حنفی، مهرداد ایرانشاهی

چکیده زمینه و هدف : امروزه با توجه به رشد فزاینده تولید و مصرف نانوذرات، مشکلاتی از قبیل ورود آنها به آب های آزاد و مسمومیت آبزیان به وجود آمده است. نانوذرات اکسید آهن جزو پرکاربرد ترین آنها در این زمینه هستند. یونجه (Medicago sativa) گیاه گلدار متعلق به خانواده بقولات حاوی مقادیر بالای پروتئین، کلسیم ، انواع ویتامین ها و اثرات آنتی اکسیدانی است. هدف این پژوهش بررسی تاثیر توام نانو ذره اکسید آهن (Fe2O3) و گیاه یونجه بر پارامترهای رشد و آسیب شناسی لوله گوارش، کبد و کلیه ماهی کوی(نمونه ای از کپور ماهیان با تنوع رنگ و جلوه چشم نواز) بود.
روش بررسی: در این پژوهش تجربی، تعداد 60 عدد لارو ماهی کوی به طور تصادفی به 6 گروه شامل گروه شاهد و 5 گروه تجربی تقسیم شدند. اثر تغذیه لارو ماهی کوی با بیومار توأم با یونجه 10 درصد و 20 درصد و قرارگرفتن به مدت 14 روز درمعرض نانوذرات اکسید آهن با غلظت 100 mg/l در 5 گروه تیمار در مقایسه با گروه شاهد تحت بررسی قرار گرفت. داده های جمع آوری شده توسط نرم افزار های آماری Excel و SPSS 20 مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافته‌ها: بیشترین افزایش در میانگین سرعت رشد اختصاصی، افزایش وزن و افزایش طول مربوط به گروه تیمار با Alfa20 و کمترین مقدار هم مربوط به گروه تیمار با Fe2O3 بود.همچنین کمترین اختلالات آسیب شناسی اندام ها مربوط گروه تیمار با Alfa20 و بیشترین اختلالات آسیب شناسی اندام ها مربوط به گروه تیمار با Fe2O3 بود.

علوم جانوری

اثرات آستاگزانتین بر اختلالات یادگیری و حافظه و آسیب اکسیداتیو القا شده با اتانول در ناحیه هیپوکامپ موش کوچک آزمایشگاهی

دوره 11، شماره 2، تابستان 1403، صفحه 19-30

https://doi.org/10.22034/nbr.11.2.19

اکبر حاجی زاده مقدم، فرهاد سامعی، صدیقه خانجانی جلودار، فاطمه ملک‌زاده اسطلخی

چکیده مصرف طولانی مدت اتانول با القای استرس اکسیداتیو، نورون‌های سیستم عصبی مرکزی و سلول‌های هیپوکامپ را از بین می‌برد. آستاگزانتین (ATX) کاروتنوئیدی آنتی‌اکسیدان و ضدالتهاب است. این مطالعه با هدف بررسی اثرات آستاگزانتین بر اختلالات یادگیری و حافظه و آسیب اکسیداتیو ناشی از اتانول در هیپوکامپ موش کوچک آزمایشگاهی انجام شد. 35 سر موش کوچک آزمایشگاهی به پنج گروه تقسیم شدند (7=n): گروه کنترل هیچ درمانی دریافت نکردند. گروه کنترل مثبت، ATX با دوز mg/kg20 دریافت کرد. گروه اتانول، اتانول 20% دریافت کرد. دو گروه تیمار ATX با دوزهای mg/kg20 و 10، که ابتدا اتانول 20% و سپس ATX دریافت کردند. تمام درمان‌ها به مدت 14 روز متوالی و به صورت خوراکی انجام شد. در این پژوهش، تست تشخیص شئ جدید (NORT)، سطوح مالون‌دی‌آلدهید (MDA) و دوپامین (DA)، فعالیت کاتالاز (CAT) و سوپراکسید دیسموتاز (SOD) در هیپوکامپ موش‌ها ارزیابی شد. مصرف اتانول باعث کاهش شاخص تمایز (شناسایی شی جدید) در NORT، فعالیت CAT و SOD و افزایش سطوح DA و MDA نسبت به گروه کنترل شد. درحالیکه، درمان ATX منجر به افزایش شاخص تمایز در NORT، فعالیت CAT و SOD و کاهش سطح DA و MDA در مقایسه با گروه اتانول شد. نتایج نشان داد که آستاگزانتین احتمالا بواسطه خواص آنتی‌اکسیدانی می‌تواند نقایص شناختی و آسیب اکسیداتیو ناشی از اتانول را بهبود بخشد. بنابراین، آستاگزانتین می‌تواند به عنوان یک مکمل غذایی و دارویی بالقوه برای کاهش اختلالات ناشی از اتانول استفاده شود.

علوم جانوری

همپوشانی آشیان اکولوژیک دو گونه کپورماهی همبوم سیاه‌ماهی خالدار (Paracapoeta trutta) و سیاه‌ماهی میان رودان (Capoeta damascina) در رودخانه سیروان، حوضه خلیج فارس

دوره 11، شماره 1، تابستان 1403، صفحه 87-95

https://doi.org/10.61186/nbr.11.1.87

عطا مولودی صالح، سهیل ایگدری، هادی پورباقر، حمیدرضا اسماعیلی

چکیده این مطالعه به‌منظور بررسی همپوشانی آشیان اکولوژیک دو گونه همبوم سیاه‌ماهی خالدار (Paracapoeta trutta) و سیاه‌ماهی میان رودان (Capoeta damascina) در بخش ایرانی رودخانه سیروان (حوضه خلیج فارس) به‌اجرا درآمد. بدین‌منظور، طی زمستان 1400 نمونه‌برداری از هشت ایستگاه (هرکدام با سه تکرار) صورت گرفت. بعد از شناسایی، نمونه‌ها در محل صید رهاسازی شدند. سپس تعداد 10 فاکتور محیطی از جمله عمق، سرعت جریان، عرض رودخانه، pH، دما، هدایت الکتریکی (EC)، کل مواد جامد محلول (TDS)، ارتفاع از سطح دریا، شیب و اکسیژن محلول اندازه‌گیری و ثبت شدند. بررسی مطلوبیت زیستگاه گونه P. trutta به‌صورت pH 8-5/7، دما حدود 10 درجه سانتی‌گراد، TDS 150 میلی‌گرم بر لیتر،EC 400 میکروموس بر سانتی‌متر، ارتفاع از سطح دریا 1150 متر، عمق 15 سانتی‌متر، عرض رودخانه حدود 9 متر، سرعت جریان 1 متر بر ثانیه، شیب 2 درصد و اکسیژن محلول 9 میلیگرم بر لیتر و برای گونه C. damascina نیز به صورت pH 5/6-6، دما حدود 10 درجه سانتی‌گراد، TDS 180 تا 200 میلی‌گرم بر لیتر، EC 300 میکروموس بر سانتی‌متر، ارتفاع از سطح دریا 1150 متر، عمق 25 سانتی‌متر، عرض رودخانه حدود 6 متر، سرعت جریان 5/0 متر بر ثانیه، شیب 2 درصد و اکسیژن محلول 8 میلی‌گرم محاسبه شد. نتایج همپوشانی آشیان اکولوژیک نشان داد که دو گونه براساس فاکتورهای محیطی مورد بررسی، در اکسیژن محلول بیشترین هم‌پوشانی (646/0) و در فاکتور دما (293/0) کمترین همپوشانی را نشان داد.محاسبه شد. میانگین هم‌پوشانی آشیان اکولوژیک نیز برای دو گونه 432/0 به‌دست آمد.

علوم جانوری

بررسی تنوع گونه‌ای حلزون‌ها و لیسک‌های شرق استان تهران

دوره 10، شماره 4، زمستان 1402، صفحه 1-21

https://doi.org/10.61186/nbr.10.4.1

الهام احمدی، نسیم آقایی دلچه

چکیده پایش مستمر محیط زیست از اصول مهم مدیریت و محور ارزیابی محیط زیستی به­شمار می­آید و نرم­تنان یکی از نشانگرهای زیستی کیفیت اکوسیستم می­باشند. بدین منظور اقدام به جمع‌آوری و شناسایی حلزون­ها و لیسک­های شرق استان تهران گردید که در طی آن با توجه به امکان دسترسی، تنوع زیستگاهی و تفاوت­های ژئومورفولوژیکی بیش از ۳۲۵۱ نمونه از پنج خرداقلیم جمع‌آوری و شناسایی شدند. تعداد زیادی از نرم­تنان با استفاده از روش­های متداول از جمله توری­های نمونه­گیری و جمع­آوری مستقیم با دست از روی گیاهان آب­زی، زیر چوب­های پوسیده، درختچه­ها و علف­های هرز جمع­آوری و با ثبت مشخصات جغرافیایی و اقلیمی به آزمایشگاه انتقال داده شدند. سپس با مراجعه به کلیدهای شناسایی معتبر و معاینة مشخصات شکلشناسی، ۱۹ گونه متعلق به ۱۳ جنس از ۱۰ خانواده بر اساس خصوصیات مورفومتریک (شکل، اندازه، نقوش روی صدف، اپرکول، دریچه صدف، راست‌گرد یا چپ‌گرد بودن صدف، محل قرارگیری سوراخ تنفسی، خط میانه پشتی،؛ اندازه بدن، سوهانک، خط کلیه و دستگاه تولیدمثلی) شناسایی و تعیین نام شدند و مقایسه عکس‌ها و کلید شناسایی این آرایه‌‌ها تهیه و بحث گردید:
Bithynia tentaculata (Linnaeus, 1758), Physella acuta (Draparnaud,1805), Lymnaea truncatula (Müller, 1774), , Lymnaea palusris (Müller, 1774) , Lymnaea pereger (Müller, 1774) , Lymnaea gedrosiana (Annandale and Prashad, 1919), Planorbis planorbis (Linnaeus, 1758), Gyraulus euphraticus(Mousson, 1874), Gyraulus convexiusculus (Hutton, 1849), Succinea putris (Linnaeus, 1758), Helicella krynickii (Krynicki, 1833), Helicella derbentina(Krynicki, 1836), Caucasotachea atrolabiata (Krynicki, 1833), * Monacha cartusiana (Müller, 1774), Oxychilus herzi (Boettger, 1889), Agriolimax agrestis=Deroceras reticulatum (Müller, 1774), *Theba pisana (Müller, 1774), Parmacella ibera Eichwald, 1841, Planorbis carinatus Müller, 1774
گونه‌های ستاره­دار برای اولین بار جمع‌آوری و شناسایی شده و برای ایران گزارش جدید است. در این بررسی، از میان نمونه‌های جمع‌آوری‌شده، بزرگ­ترین خانواده­ها از نظر تنوع گونه­ای خانواده ­ Planorbidae با چهار گونه (Planorbis planorbis, Gyraulus euphraticus, Gyraulus convexiusculus, Planorbis carinatus) ، خانواده Lymnaeidae با چهار گونه(Lymnaea truncatula, Lymnaea gedrosiana, Lymnaea palustris, Lymnaea pereger) و خانواده Helicidae با چهار گونه Helicella krynickii, Helicella derbentina, Caucasotachea atrolabiata, Theba pisana است. بیش­ترین و کم­ترین تنوع گونه­ای در میان گونه­های شناسایی شده به­ترتیب با ۱۸ و ۵ گونه مربوط به ایستگاه­های ۴ و ۵ از مناطق مورد بررسی است. تمام نمونه­ها همراه با کلیه اطلاعات مکانی و زمانی مربوطه، در موزه بخش تحقیقات جانورشناسی کشاورزی موسسه تحقیقات گیاه­پزشکی کشور موجود می­باشند.

علوم جانوری

مطالعه اثر ممانعتی آلفالیپوئیک اسید بر مسمومیت خونی القا شده با سیس پلاتین در موش‌های NMRI

دوره 10، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 184-193

سیامک یاری، سیدحکمت الله انیس، محمدحسین محمدی مهدی آبادی حسنی

چکیده سیس پلاتین برای درمان سرطان‌ها مورداستفاده قرار می‌گیرد. با این‌ حال، استفاده کلینیکی از این دارو به‌واسطه مسمومیت کلیوی، کبدی، خونی، محدودشده است. بررسی‌ها نشان داده است که استرس اکسیداتیو ناشی از متابولیسم این دارو، یکی از علل اصلی ایجادکننده عوارض جانبی مصرف است. آلفالیپوئیک اسید به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدانت قوی با خاصیت ضدالتهابی شناخته می‌شود. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر آلفالیپوئیک اسید بر مسمومیت خونی القا شده با سیس پلاتین است. در این مطالعه ۳۵ سر موش NMRI نر به ۵ گروه ۷ تایی شامل: گروه یک (کنترل)، گروه دو (سیس­پلاتین)، گروه سه (سیس­پلاتین و دوز پایین آلفا لیپوئیک اسید)، گروه چهار (سیس­پلاتین و دوز پایین آلفا لیپوئیک اسید) و گروه پنج (آلفا لیپوئیک اسید) تقسیم شدند. سیس­پلاتین به صورت درون صفاقی و تک دوز تزریق شد. ان استیل سیستئین به صورت درون صفاقی به مدت هفت روز تزریق شد. پس از پایان آزمایش خون‌گیری از ناحیه قلب انجام شد و پارامترهای خونی مختلف بررسی شد. آنالیزهای هیستوپاتولوژیکی طحال رنگ­آمیزی شده با هماتوکسیلین-ائوزین انجام شد. نتایج ما نشان داد که تعداد گلبول‌های قرمز، هموگلوبین و تعداد پلاکت به‌طور قابل‌توجهی در گروه سیس پلاتین در مقایسه با شاهد کاهش‌یافته است. تیمار با آلفا لیپوئیک اسید میزان پارامترهای ذکر شده را در گروه دو به شکل معنی­داری افزایش داد. تعداد گلبول­های سفید در گروه دوم به شکل معنی داری افزایش داد ولی تعداد گلبول­های سفید در گروه سوم با گروه کنترل تفاوت معنی­داری نداشت. در بررسی هیستولوژیکی بافت طحال شاهد افزایش خونسازی خارج مغز استخوان در پالپ قرمز بودیم. همچنین شاهد انباشت هموسیدرین در پالپ قرمز متعلق به گروه دوم بودیم. تیمار با آلفا لیپوئیک اسید، تغییرات هیستولوژیکی القا شده با سیس­پلاتین را کاهش داد. نتایج این مطالعه نشان داد که آلفا لیپوئیک اسید می­تواند تغییرات القا شده با سیس­پلاتین در پارامترهای خونی و هیستوپاتولوژی طحال را بهبود بخشد.

علوم جانوری

بررسی فون نرم‌تنان غرب و جنوب استان تهران، ایران

دوره 10، شماره 2، تابستان 1402، صفحه 108-121

مینا ازهاری، الهام احمدی

چکیده نرم‌تنان از آفات مهم اکوسیستم‌های طبیعی و کشاورزی هستند که با تغذیه از قسمت‌های مختلف برگ، ساقه، گل، جوانه، میوه و ریشه میزبان گیاهی مختلف و ایجاد خوردگی و کاهش بازار‌پسندی سالانه خسارت زیادی به محصولات کشاورزی و گونه­های گیاهی زیستگاه‌های مختلف در کشور وارد می‌نمایند. از طرفی، میزبانان واسط بیماری‌های انگلی انسان و احشام بوده که در پزشکی و دامپزشکی حائز اهمیت هستند. به این منظور، نمونه‌­برداری حلزون­‌ها و لیسک­‌های مناطق غرب و جنوب استان تهران براساس وضعیت طبیعی، پوشش گیاهی، قرارگیری باغات و مزارع، از خاک یا زیر خاک، زیر سنگ و تنه، مناطق آبی و دیگر مناطق مربوط به زیستگاه حلزون­‌ها و لیسک‌­ها، در ۹ ایستگاه­ تعیین شده، انجام شد. جمع­‌آوری، با استفاده از توری­‌های نمونه­‌گیری و مستقیم با دست از روی گیاهان، درختچه‌­ها و حاشیه رودها صورت گرفت. مجموعاً، تعداد ۱۷ گونه متعلق به ۱۲ جنس از ۹ خانواده براساس خصوصیات مورفومتری (شکل، اندازه، نقوش روی صدف، اپرکول، دریچه صدف، راست­گرد یا چپ­گرد بودن صدف، محل قرارگیری سوراخ تنفسی، خط میانه پشتی، موکوس و رنگ آن، اندازه بدن، سوهانک ،خط کلیه و دستگاه تولید مثلی) شناسایی شدند. بیش­ترین و کم­ترین تنوع گونه­‌ای در میان نرم‌­تنان شناسایی شده به ترتیب با ۱۶ و ۶ گونه مربوط به ایستگاه‌های ۹ و۲ از غرب و جنوب استان تهران است. بزرگترین خانواده از نظر تنوع گونه‌ای خانواده Helicidae با پنج گونه Monacha cantiana، Euomphalia pisiformis، Helicella krynickii، Helicella derbentina، Caucasotachea atrolabiata است. همچنین از بین گونه‌های شناسایی شده مهم‌ترین گونه از لحاظ پزشکی در انتقال بیماری‌های انگلی در انسان و دام گونه Lymnaea truncatula است. گونه Monacha cantiana نیز برای اولین بار از ایران گزارش می‌گردد. تمام نمونه‌ها همراه با کلیه اطلاعات مکانی و زمانی مربوطه، در موزه بخش تحقیقات جانورشناسی کشاورزی موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور موجود هستند.



علوم جانوری

بررسی تأثیر دیابت نوع دو بر ساختار پیاز بویایی رت نژاد ویستار

دوره 10، شماره 1، بهار 1402، صفحه 11-16

حمیدرضا یحیایی پور، فرزانه گنجی، حمید سپهری، زهرا نظری

چکیده حس بویایی نقش مهمی در ایمنی، تغذیه، تعاملات اجتماعی، عملکرد جنسی و کیفیت زندگی فرد دارد. در حال حاضر بیش از 400 میلیون نفر در سراسر جهان به دیابت شیرین مبتلا هستند که یافته ها نشان می­‌دهد این بیماری با اختلال عملکرد بویایی مرتبط است. در پژوهش حاضر ساختار پیاز بویایی رت­های دیابتی نوع 2 مورد ارزیابی قرار گرفت. القاء دیابت با تجویز 20 میلی‌گرم بر کیلوگرم استرپتوزوتوسین به موش های صحرایی بالغ نژاد ویستار به مدت 5 روز انجام شد. پس از 35 روز از گذشت تزریق، به منظور ارزیابی ساختار بویایی، حیوانات بی‌هوش شده و بافت پیاز بویایی برای پردازش بافت و رنگ‌آمیزی نیسل استخراج گردید. بر اساس یافته­ها، تعداد گلومرول‌ها در رت‌های دیابتی نسبت به گروه کنترل کاهش معنی‌داری را نشان داد (05/0P<). علاوه بر این، کاهش قابل توجهی در لایه پلکسی فرم داخلی در پیاز بویایی رت‌های دیابتی در مقایسه با گروه کنترل مشاهده شد (05/0P<). نتایج حاضر نشان داد که اختلال بویایی در رت­های دیابتی نوع 2 با تغییرات ساختاری پیاز بویایی مرتبط است، که نشان دهنده تخریب و آسیب ناشی از دیابت بر بافت پیاز بویایی است.





علوم جانوری

بررسی اثرات متفورمین بر سطح آیریزین و پارامترهای بیوشیمیایی سرم در رت‌های نر نژاد اسپراگ – داولی با رژیم غذایی امولسیون پرچرب

دوره 9، شماره 3، پاییز 1401، صفحه 169-181

https://doi.org/10.52547/nbr.9.3.169

بابک حسن خان، پریچهره یغمایی، کاظم پریور، آزاده ابراهیم حبیبی

چکیده آیریزین یک مایوکاین است که بیشتر از عضلات پس از فعالیت‌های ورزشی ترشح ‌می‌شود و در اختلالات متابولیک میزان ترشح آن تغییر ‌می‌کند. هدف از این تحقیق، بررسی تاثیر متفورمین بر تغییرات سطح آیریزین پلاسما، تغییرات گلوکز خون و مقاومت به انسولین در رت‌های نر نژاد اسپراگ - داولی بود که رژیم امولسیون پرچرب حاوی روغن ذرت دریافت ‌می‌کردند. بیست و چهار سر رت نر، نژاد اسپراگ داولی به دو گروه کنترل نرمال (n=8) و رژیم پرچرب (n=16) تقسیم و سپس گروه رژیم پر چرب به دو زیر گروه شامل گروه کنترل رژیم پرچرب (n=8) و گروه متفورمین (n=8) تقسیم شدند. گروه کنترل نرمال رژیم استاندارد دریافت نمود. گروه کنترل رژیم پر چرب، رژیم امولسیون پرچرب حاوی روغن ذرت به صورت گاواژ روزانه و به مدت شش هفته و گروه متفورمین، رژیم امولسیون پرچرب همراه با متفورمین (به میزان 250 میلی‌گرم بر کیلوگرم روزانه) دریافت نمود. در پایان شش هفته میزان گلوکز، انسولین، آیریزین، آدیپونکتین، مقاومت به انسولین HOMA-IR، آنزیم‌های کبدی، فاکتور نکروز تومور آلفا (TNF-α)، پروفایل چربی در سرم، پروفایل چربی و پراکسیداسیون لیپیدی در کبد، همچنین میزان بیان ژن PGC-1α با روش Real-time PCR در بافت چربی مورد بررسی قرار گرفت. آزمایشات بافت‌‌‌شناسی کبد شامل رنگ آمیزی هماتوکسیلین ائوزین به منظور بررسی تجمع چربی در بافت کبد انجام گردید. میزان گلوکز خون، مقاومت به انسولین، آدیپونکتین، سطح آیریزین سرم همچنین پروفایل چربی سرم و کبد در گروه دریافت کننده رژیم پرچرب نسبت به گروه کنترل نرمال از نظر آماری بطورمعنی‌دار افزایش یافت (P<0/05). تیمار با متفورمین باعث کاهش معنی‌دار در سطح این پارامترها نسبت به گروه رژیم پرچرب گردید (P<0/05) بعلاوه افزایش در میزان بیان ژن PGC-1α در بافت چربی در این گروه مشاهده شد. با افزایش میزان مقاومت به انسولین در رت‌های دریافت کننده رژیم پرچرب، سطح آیریزین سرم نیز افزایش یافت و با کاهش گلوکز و بهبود مقاومت به انسولین توسط متفورمین، سطح آیریزین نیز کاهش پیدا کرد. این نتایج پیشنهاد ‌می‌کند که ممکن است افزایش سطح آیریزین، یک پاسخ جبرانی در برابر مقاومت به انسولین و اختلال در سوخت و ساز گلوکز باشد. بر این اساس شاید بتوان آیریزین را به عنوان هدفی برای درمان دیابت نوع دو مورد بررسی قرار داد.

علوم جانوری

مطالعه بخشی از فون سخت‌بالپوشان (Arthropoda: Coleoptera) منطقه طالقان (ایران) و کنه‌های مرتبط با آن‌ها

دوره 9، شماره 1، بهار 1401، صفحه 1-16

https://doi.org/10.52547/nbr.9.1.1

وحید رضا فرمهینی فراهانی، علی احدیت، امید جوهرچی، علیرضا صبوری، ثمین صدیق

چکیده چکیده. مطالعه فون سوسک­‌های ایران همواره از اهمیت بالایی برخوردار است و با توجه به اقلیم‌­های گوناگون موجود در ایران تنوع گونه­ای بالایی را می‌­توان مشاهده نمود. از این رو شناسایی مناطق بکر از جمله منطقه طالقان دارای اهمیت است. در این مطالعه سوسک­‌های مناطق مختلف طالقان که در ارتباط با کنه‌­ها بودند، مورد بررسی قرار گرفت و تعداد 9 خانواده شامل Buprestidae، Carabidae، Cerambycidae، Cicindellidae، Lucanidae، Malachidae، Meloidae، Scarabaeidae، Tenebrionidae و 13 جنس و 14 گونه شناسایی شدند. همچنین کنه­‌هایی از گروه‌­های Mesostigmata، Heterostigmata، Trombidiformes و Sarcoptiformes شناسایی گردیدند. گونه‌­های کنه­‌های زیر برای اولین‌­بار از روی میزبان­‌های مسافری زیر گزارش می‌­شوند: گونه Alliphis kargi از روی سوسک­‌های Scarabaeus pius و S. typhon از خانواده Scarabaeidae، گونه Antennoseius sp. از روی سوسک Pterostichus sp. از خانواده Carabidae، گونه‌­هایی از گروه پارازیت نگونا از روی سوسک­‌های Julodis andreae از خانواده Buprestidae و Mylabris syrica از خانواده Meloidae، گونه‌­هایی از زیرراسته Prostigmata از روی سوسک­‌های Aegosoma sabricorne و Cerambyx dux از خانواده Cerambycidae، گونه Hypoaspis maryamae از روی سوسک­‌های Oryctes sp. و Pentodon idiota از خانواده Scarabaeidae و گونه Hypoaspis phyllognathi از روی سوسک Dorcus parallelipipedus از خانواده Lucanidae.

علوم جانوری

بررسی دوشکلی جنسی بر اساس صفات ریخت سنجی در گونه وزغ تالشی، همراه با بررسی وضعیت حفاظتی گونه

دوره 9، شماره 1، بهار 1401، صفحه 17-28

https://doi.org/10.52547/nbr.9.1.17

حسین جوان بخت، نسترن حیدری، ایمان علی نژادی

چکیده با وجود مطالعات رو به رشد در توصیف الگوهای دوشکلی جنسی در ویژگی‌های مورفولوژیک خارجی و همچنین در نسبت انگشتان در چهارپایان، دانش ما در مورد برخی از مسائل اساسی و همچنین برخی از گروه‌های جانوری هنوز کم است. وضعیت این روند و نسبت‌ها در گروه‌های مختلف جانوری از جمله در انسان، دیگر پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان بررسی شده است. در این مطالعه، دوشکلی جنسی از لحاظ ویژگی‌های مورفولوژیک خارجی و همچنین نسبت بین طول انگشتانII تا IV (2D:3D, 2D:4D, 3D:4D) اندام جلویی و عقبی، در 30 نمونه از وزغ‌های گونه Bufo eichwaldi (15 نمونه نر و 15 نمونه ماده) در شمال ایران مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج نشان داد ماده‌ها دارای میانگین طول بدن (SVL) بیشتری نسبت به نرها بودند و این اختلاف از نظر آماری معنی‌دار بود (50/90 میلیمتر در نرها در مقابل 93/114 میلیمتر در ماده‌ها و 00/0P=). از لحاظ دیگر صفات مورفولوژیک نیز نتایج آنالیز T-test (تست T برای نمونه‌های مستقل) نشان داد که صفات قطر بین دو چشم (IOD)، قطر منفذ گوش (TD)، طول بازو (LHU)، طول پیش بازو (FOL) و طول پا (FL) دارای اختلافات معنی‌داری (P ≤ 0.05) بین افراد نر و ماده هستند. همچنین نسبت اندازه طول انگشتان دست و پا در سمت چپ بدن برای گونه مورد مطالعه از لحاظ 2D:3D, 2D:4D, 3D:4D مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در دو صفت شامل طول انگشت چهارم پا (D4) و طول انگشت اول دست (F1) اختلاف ‌معنی‌داری بین افراد نر و ماده وجود دارد. همچنین از لحاظ 2D:4D بین افراد نر (4628/0) و ماده (4853/0) اختلاف معنی‌دار (041/0P=) در انگشتان دوم و چهارم اندام‌های عقبی و از لحاظ 3D:4D بین افراد نر (6323/0) و ماده (6787/0) اختلاف معنی‌دار (040/0P=) در انگشتان سوم و چهارم اندام‌های عقبی وجود داشت. در این مطالعه همچنین برخی ویژگی‌های زیستگاه، اکولوژی، تهدیدات و اقدامات حفاظتی مرتبط با گونه وزغ تالشی مورد بررسی قرار گرفت.


علوم جانوری

پویایی تغییرات زیستگاهی دوزیستان ساکن رشته کوه های زاگرس (ایران) در شرایط تغییر اقلیم

دوره 9، شماره 1، بهار 1401، صفحه 29-39

https://doi.org/10.52547/nbr.9.1.29

الهام ابراهیمی، فراهم احمدزاده

چکیده در حال حاضر تغییر اقلیم به عنوان تهدیدی جدی برای بسیاری از گونه‌­ها و در نتیجه یکی از مهم­ترین عوامل از بین رفتن تنوع زیستی در جهان تلقی می‌­شود و درک چگونگی پاسخ گونه­‌ها به تغییرات اقلیمی از اهمیت بسیاری برخوردار است. در میان گروه‌­های جانوری، دوزیستان به دلیل عدم توانایی در جابجایی مسافت­‌های زیاد، از حساس‌ترین گروه‌­های مهره­‌داران در برابر تغییرات اقلیمی شناخته شده­اند و گونه­های زیستگاه­‌های کوهستانی بیشتر از سایر گونه­‌ها با فشارهای تغییر اقلیم مواجه هستند. از این رو در این مطالعه به بررسی پتانسیل پراکنش فعلی پنج گونه از دوزیستان ساکن رشته کوه­های زاگرس و واکنش آن­ها نسبت به تغییرات اقلیم در سال 2070 پرداخته شد. برای این منظور از یک رویکرد گروهی برای مدل­سازی پراکنش گونه­‌ای با هدف برآورد میزان خطرات از دست دادن پتانسیل‌­های زیستگاهی مطلوب در صورت بروز تغییر اقلیم استفاده شد. همچنین برای برآورد مساحت زیستگاه­های مطلوب در شرایط تغییر اقلیم، محاسبات مربوط به تغییرات مساحت زیستگاه‌­ها برای هر یک از گونه‌­ها انجام شد. پیش­‌بینی‌­ها نشان داد دو گونه نیوت آذربایجانی (Neurergus crocatus) و نیوت خال­زرد (Neurergus derjugini) به ترتیب نسبت به تغییر اقلیم بیشترین واکنش منفی را نشان داده و انقباض محدوده پراکنش آن­ها قابل وقوع است. رفتار جابجایی زیستگاه در برابر تغییرات جدید برای دو گونه وزغ بی­‌گوش لرستانی (Bufotes luristanicus) و سمندر آتشین (Salamandra infraimmaculata semenovi) قابل پیش­‌بینی است. با توجه به سرعت تغییرات اقلیمی در محدوده رشته کوه زاگرس مطالعه حاضر گامی در جهت شناسایی پویایی تغییرات زیستگاهی دوزیستان در این منطقه کوهستانی و مقابله با این چالش است.

علوم جانوری

بررسی دو شکلی جنسی ماهی گامبوزیا (Gambusia holbrooki Girard, 1859) در رودخانه گاماسیاب، استان کرمانشاه

دوره 9، شماره 1، بهار 1401، صفحه 50-60

https://doi.org/10.52547/nbr.9.1.50

علیرضا رادخواه، سهیل ایگدری، هادی پورباقر، هاشم نوفرستی

چکیده ماهی گامبوزیا (Gambusi holbrooki Girard, 1859) به‌­عنوان یکی از گونه‌­های غیربومی و مهاجم در آب‌های داخلی ایران به ­شمار می­‌رود. این گونه در اکثر حوضه­‌های داخلی ایران و پیکره‌­­های آبی حضور دارد و حتی در آب‌های شور نیز یافت شده است. سازگاری گسترده این ماهی با شرایط اکولوژیکی مختلف باعث شده است که بسیاری از ویژگی­‌های زیستی آن مانند ریخت­‌شناسی نیز تحت تاثیر محیط تغییر یابد. مطالعه حاضر به ­منظور بررسی دوشکلی جنسی ماهی گامبوزیا در رودخانه گاماسیاب انجام گرفت. از این‌­رو، 59 قطعه ماهی گامبوزیا در شهریور 1396 از رودخانه گاماسیاب نمونه‌­برداری شد. نمونه­‌های ماهی پس از تعیین جنسیت، با استفاده از دستگاه کولیس زیست­سنجی شده و صفات شمارشی نیز ثبت گردید. در مجموع، 37 صفت ریختی (شامل 8 صفت شمارشی و 29 صفت ریخت­سنجی) مورد بررسی قرار گرفت. پس از استخراج داده‌­های ریختی، از آنالیز تجزیه به مولفه­‌های اصلی (PCA) و تابع متمایزکننده (DFA) به­­‌منظور مقایسه صفات ریختی استفاده شد. نتایج نشان داد که از بین نمونه­‌های به‌­دست آمده، 30 قطعه ماهی نر و 29 قطعه ماهی ماده بودند. بر اساس نتایج، همه صفات ریخت‌­سنجی مورد بررسی به غیر از طول ساقه دمی، طول قاعده باله پشتی و فاصله انتهای باله مخرجی تا انتهای بدن، اختلاف معنی­داری در بین جنس­‌های نر و ماده نشان دادند (05/0>p). نتایج آنالیز DFA و PCA نشان داد که جنس‌­های نر و ماده از نظر صفات ریخت­‌سنجی کاملاً از یکدیگر متمایز شدند. این یافته­‌ها بیانگر دوشکلی جنسی در ماهی گامبوزیا در رودخانه گاماسیاب است. دوشکلی جنسی مشاهده شده در این گونه احتمالاً به دلیل انتخاب جنسی و افزایش موفقیت گونه در تولیدمثل صورت گرفته است.

واژه‌های کلیدی.

علوم جانوری

اثرات سیستم‌های گابائرژیک و مورفینرژیک بر هستهCA1 هیپوکامپ روی رفتارهای اضطراب و حافظه برانگیخته بر اساس الگوی تست- تست مجدد

دوره 9، شماره 1، بهار 1401، صفحه 70-80

https://doi.org/10.52547/nbr.9.1.70

طاهره سادات میراحمدی، فرهاد ولی زادگان، مریم رحیمی

چکیده هیپوکامپ، ساختاری کلیدی در پردازش اضطراب و ذخیره حافظه است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی برهمکنش میان سیستم‌های گابائرژیک ناحیهCA1 هیپوکامپ و سیستم مورفینرژیک در تعدیل این رفتارها است. در این مطالعه موش‌های نر نژاد ویستار با استفاده از جراحی استرئوتاکسیک در ناحیه CA1کانول گذاری شدند. پس از طی دوره ریکاوری مورفین (آگونیست گیرنده‌های اوپیوئیدی مو) به صورت درون صفاقی، موسیمول و بیکوکولین (آگونیست و آنتاگونیست گیرنده‌هایGABAA) به درون CA1 تزریق گردید. پارامترهای مدت زمان حضور (%OAT) و تعداد ورود به بازوی باز (%OAE) در دستگاه EPM محاسبه شدند. آزمون تحلیل واریانس یک طرفه نشان داد تزریق درون صفاقی مورفین (%OAT) و (%OAE) را افزایش می‌دهد که حاکی از اثرات اضطراب زدای مورفین است. طبق نتایج آزمون t زوجی تشکیل حافظه بهبود یافت. تزریق پیش از آزمون دوز‌های مختلف موسیمول و بیکوکولین به ترتیب رفتارهای شبه اضطراب زدا و اضطراب زایی را القا نمود در حالیکه اثرات آنها روی حافظه بهبودبخش بود. تزریق سیستمیک دوز موثر مورفین به همراه دوزهای سه گانه موسیمول اثرات هم افزایی را در تشکیل حافظه و کاهش اضطراب القا نمود. تزریق این دوز از مورفین به همراه دوزهای سه گانه بیکوکولین، سبب تغییر اثرات منفی بیکوکولین روی اضطراب گردید ضمن اینکه تشکیل حافظه در این گروه‌ها افزایش یافت. این یافته‌ها نشان می‌دهند که سیستم‌های گابائرژیک و اپیوئیدرژیک تاثیرات مشابهی برحافظه و اضطراب در ناحیه CA1 دارند.


علوم جانوری

اثر اگزوزوم‌های مشتق از مایع مغزی نخاعی بر تمایز عصبی سلول‌های بنیادی مزانشیمی چربی در داربست هیدروژل آلژینات

دوره 8، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 265-278

https://doi.org/10.52547/nbr.8.4.265

مجتبی چروی، جواد بهارآرا، پریچهر یغمایی، نسیم حیاتی رودباری

چکیده امروزه محققین تلاش‌های گسترده‌ای جهت یافتن روش‌های نوین درمانی برای آسیب‌های عصبی انجام داده‌‌اند. در این بین نقش اگزوزوم‌ها در زمینه ارتباطات سلول سلول به عنوان مکانیسمی نوین قلمداد میشود. اگزوزوم‌ها میتوانند به عنوان عامل تمایزی مناسب عمل کنند. هدف از این پژوهش، بررسی اثر تمایزی اگزوزوم‌های مشتق از مایع مغزی نخاعی بر سلول‌های بنیادی مزانشیمی مشتق از بافت چربی در هیدروژل آلژینات است. در این مطالعه اگزوزوم‌ها به روش اولتراسانتریفوژ از مایع مغزی نخاعی استخراج شده و توسط میکروسکوپ اتمی، میکروسکوپ SEM و تکنیک DLS شناسایی شد. همچنین سلول‌های بنیادی چربی قرار گرفته در هیدروژل آلژینات تحت تیمار با غلظت‌های مختلف اگزوزوم قرار گرفت. بقای سلول‌ها توسط روش‌های MTT و اکردین اورنج اتدیوم بروماید مورد ارزیابی قرار گرفت. بررسی فرایند تمایز سلول‌ها نیز توسط تکنیک ایمنوسیتوشیمی و Real Time – PCR انجام شد. بررسی هویت اگزوزوم‌ها وجود اگزوزوم‌ها با اندازه تقریبی 70 نانومتر را تایید کرد. نتایج بقا سلول‌ها نشان دهنده قابلیت بقا و تکثیر سلول‌ها در طی 14 روز است. همچنین بیان پروتئین‌های MAP2 (پروتئینی همراه با میکروتوبول‌ها) و Nestin (پروتئین فیلامنت بینابینی) با استفاده از روش ایمنوسیتوشیمی مورد تایید قرار گرفت. نتایج حاصل از Real Time – PCR نشان داد سطح بیان ژن MAP2 در طی روز هفتم و چهاردم افزایش و بیان ژن Nestin در مقایسه با گروه کنترل کاهش معنی داری را نشان میدهد. این مطالعه نشان داد اگزوزوم‌های استخراج شده از مایع مغزی نخاعی میتوانند سبب تمایز عصبی سلول‌های بنیادی مزانشیمی چربی در داربست‌های هیدروژلی آلژینات شود.

علوم جانوری

اعتبارسنجی دو گونه ماهی همبوم عروس­‌ماهی ارومیه و شاه‌­کولی ارومیه براساس صفات ریخت­‌شناختی در رودخانه مهابادچای

دوره 8، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 289-296

https://doi.org/10.52547/nbr.8.4.289

عطا مولودی صالح، سهیل ایگدری، کیوان عباسی، منوچهر نصری

چکیده با توجه به ابهامات بیان شده در برخی مطالعات اخیر مبنی بر مترادف بودن دو گونه همبوم عروس ماهی ارومیه (Petroleuciscus ulanus) و شاه کولی ارومیه (Alburnus atropatenae)، این مطالعه به منظور اعتبارسنجی این دو گونه با مقایسه صفات اندازشی و شمارشی آن­ها در رودخانه مهابادچای حوضه دریاچه ارومیه انجام شد. تعداد 64 نمونه از گونه P. ulanus و 68 نمونه از گونه A. atropatenae صید شد و تعداد 17 صفت اندازشی و 7 صفت شمارشی اندازه‌گیری و ثبت شدند. صفات اندازشی به‌منظور حذف اندازه و اثرات ناشی از رشد آلومتریک مثبت استانداردسازی شدند، سپس نرمال و غیرنرمال بودن آن‌ها بررسی شد. داده‌های استاندارد شده با استفاده از آزمون­‌های تی­تست، من‌ویتنی، تجزیه به مولفه‌های اصلی (PCA) و تحلیل تابع تشخیصی براساس ارزش p تی­تست هاتلینگ (DFA/Hotelling's T-test) تحلیل شدند. نتایج نشان داد، که دو گونه مورد بررسی در 11 صفت اندازشی و 2 صفت شمارشی تفاوت معنی‌داری داشتند (05/0>P). همچنین آنالیزهای چند متغیره DFA تفاوت معنی­‌داری بین دو گونه مورد مطالعه نشان داد. نتایج این پژوهش فرضیه پیشین مبنی بر هم مترادف بودن این دو گونه را بر اساس صفات اندازشی و شمارشی رد می­‌نماید. بنابراین بر اساس نتایج این مطالعه، هویت آرایه‌شناسی این دو گونه معتبر هستند.

علوم جانوری

شیوع و شدت انگل‌های خونی کوکسیدیایی در سه گونه از مارمولک‌های استان مرکزی، ایران

دوره 8، شماره 1، بهار 1400، صفحه 39-45

https://doi.org/10.52547/nbr.8.1.39

حسین جوان بخت، ریحانه حاجیان

چکیده انگل‌های کوکسیدیایی (Apicomplexa: Coccidia) تقریبا از تمام گروه‌های مهره‌داران گزارش شده است. این انگل‌ها ممکن است باعث اثرات اکولوژیکی و پاتولوژیکی شدیدی بر روی میزبان شوند. انگل‌های خونی جنس‌های شلاکیا و لانکستره­لا، چرخه کامل زندگی خود را در میزبان خزنده طی می‌کنند و سپس یک مرحله خاموش را در بافت میزبان خونخوار (عموما هیره یا پشه) باقی می‌مانند تا توسط میزبان خزنده بعدی بلعیده شوند. به­هرحال شیوع و شدت این انگل‌ها در بیشتر نواحی پراکنش آن به میزان کمی شناخته شده است. با این هدف، برای اولین بار شیوع و شدت این انگل‌ها را در سه گونه از مارمولک‌های استان مرکزی ایران شامل Trapelus lessonae ، Ophisops elegans و Eremias monticola مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‌های خون از سیاهرگ دمی 51 مارمولک بوسیله سرنگ انسولین جمع‌آوری شد. اسمیرهای خونی خشک شد، پس از تثبیت نمونه­ها در الکل متانول، به­وسیله محلول گیمسا رنگ‌آمیزی و سپس با میکروسکوپ نوری و با عدسی 100 مورد بررسی قرار گرفت. آلودگی به انگل‌های هموکوکسیدیایی خانواده لانکستره­لیدا در خون 41 درصد از 51 نمونه مارمولک آزمایش شده مشاهده شد. میانگین شدت آلودگی در سه گونه بین 0/050/03 درصد متغیر بود. این بررسی شیوع و شدت نسبتا بالای این انگل‌های خونی را در مارمولک‌های نواحی مرکزی ایران نشان داد. این نتایج پیش بینی می‌کند که میزبان‌های مناسب برای انتقال این انگل در این نواحی پراکنش دارند. بنابراین توصیه می شود در تحقیقات آینده از مارکرهای ژنتیکی جهت شناسایی دقیق تر انگل ها استفاده شود.

علوم جانوری

بررسی دوشکلی جنسی در نسبت طول انگشتان دوم تا چهارم در سوسمار لاسرتید انگشت شانه‌ای در جنوب ایران

دوره 8، شماره 1، بهار 1400، صفحه 46-55

https://doi.org/10.52547/nbr.8.1.46

نسترن حیدری

چکیده نسبت طول انگشتان طی دوران تکوین جنینی سازماندهی شده و ممکن است با قرار گرفتن در معرض هورمون‌های استروئیدی جنسی درجات مختلفی از دو­شکلی جنسی بین افراد نر و ماده در گروه‌های مختلف جانوری نشان بدهند. بین تمامی انگشتان یک فرد، نسبت بین انگشتان دوم به چهارم (2D:4D) بیشترین اهمیت را داراست. در این مطالعه، نسبت طول انگشتان دوم تا چهارم در هر دو سمت راست و چپ بدن در اندامهای جلویی (دست‌ها) و عقبی (پاها) بدن در 44 نمونه (شامل 20 نر و 24 ماده) از مارمولک‌های گونه blanfordiAcanthodactylus جهت تعیین وجود دو­شکلی جنسی در نسبت بین انگشتان نمونه­ها مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه همچنین دو­شکلی جنسی نمونه‌ها از لحاظ دیگر صفات مورفولوژیک (23 صفت متریک و مریستیک) مورد بررسی قرار گرفتند. دو­شکلی جنسی در پنج صفت مورفولوژیک متریک و مریستیک مشاهده شد. اما از لحاظ نسبت اندازه انگشتان دست و پا، دو­شکلی جنسی در اندازه طول انگشتان صرفاً در 2D:4D در سمت راست بدن در هر دوی اندام‌های حرکتی جلویی و عقبی مشاهده گردید. به­طوری­که، اندازه این صفت در نرها بیشتر از ماده‌ها بوده و این اختلاف نیز از لحاظ آماری معنی دار بود (P≤0.05).

علوم جانوری

اثر افزایشی میدان الکترومغناطیسی بر بیان فاکتور رونویسی الیگودندروسیت 1 و 2 (Olig1/2) در کورتکس مغز موش

دوره 7، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 374-380

https://doi.org/10.52547/nbr.7.4.374

فرهاد مشایخی، سمیه شعبانی، سهیلا طالش ساسانی، زیور صالحی

چکیده Olig1 و Olig2 دو فاکتور کپی برداری است که نقش تنظیم کنندگی در تمایز و اختصاصی شدن سلولهای اجدادی اولیگودندروسیت بازی میکنند. در این مطالعه اثر میدان الکترومغناطیسی بر غلظت کل پروتئین و بیان Olig1 و Olig2 در کورتکس مغز موش بررسی شد. بیست و یک موش نژاد Balb/c به سه گروه کنترل، تیمار و شم (تعداد 7 موش برای هر گروه) تقسیم شدند. موشهای گروه تیمار درون بوبین (سولنوئید) بطور روزانه در معرض میدان 50 هرتز /1 میلی‌تسلا برای 6 ساعت در هر روز و به مدت 10 روز قرار داده شد. گروه شم درون همان بوبین ولی بدون میدان الکترومغناطیس قرار داده شد. بعد از اتمام این مدت موشها بیهوش شده و کورتکس مغز آنها برای آنالیز های بعدی جدا گردید. غلظت کل پروتئین و بیان Olig1 و Olig2 به ترتیب توسط اندازه گیری پروتئین Bio-Rad و وسترن بلات بررسی شد. تفاوت معنی داری در غلظت کل پروتئین در کورتکس مغز گروه تیمار در مقایسه با گروههای شم و کنترل دیده نشد. همچنین نشان داده شد که بیان Olig1 و Olig2 در کورتکس مغز موش گروه تیمار در مقایسه با گروههای شم و کنترل بیشتر است. نتیجه گیری میشود که میدان الکترومغناطیسی باعث افزایش بیان Olig1 و Olig2 در کورتکس مغز موش میشود. به علاوه چون Olig1 و Olig2 نقش مهمی در تکوین سلولهای اجدادی اولیگودندروسیت بازی می کند، نتیجه گیری می شود که EMF ممکن است با افزایش بیان Olig1 و Olig2 در تمایز سلولهای اجدادی اولیگودندروسیت نقش داشته باشد. مطالعه بیشتر برای تایید اثر میدان الکترومغناطیسی بر تمایز اولیگودندروسیت ضروری است.

.

علوم جانوری

فعالیت محافظت کبدی نانوذرات نقره سنتز شده با استفاده از عصاره آبی برگ انار در برابر سمیت کبدی القا شده در موش صحرایی

دوره 7، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 381-389

https://doi.org/10.52547/nbr.7.4.381

مانوج کومار، راکش رنجان، عمار کومار، مانورانجان پراساد سینها، روهیت اسریواستاوا، سوئتا سوبارنا، سمیر کومار ماندال

چکیده عصاره برگ انار از زمان بسیار قدیم در داروهای سنتی استفاده می شده است. از این عصاره به سبب دارا بودن خواص آنتی اکسیدانی استفاده می شود. سنتز نانوذرات سبز یک زمینه نوظهور است که دامنه کاملا متفاوتی را برای فرمولاسیون های دارویی گشوده است. توسط بسیاری از کاربران گزارش شده است که نانوذرات سبز داروهای موثرتری در مقایسه با عصاره‌های ساده آنها هستند. بنابراین ، به منظور ارزیابی این گمانه زنی‌ها، کار حاضر برای ارزیابی فعالیت محافظت کبدی نانوذرات نقره سنتز شده با استفاده از عصاره برگ آبی گیاه انار در مقایسه با عصاره آبی انجام شد. پس از مسمومیت با CCl4، در مقایسه با گروه کنترل میزان بیلی روبین سرم به طور معنی‌داری افزایش یافت (05/0> p) و سطح پروتئین کل به طور معنی‌داری کاهش یافت (05/0> p). علاوه بر این ، فعالیت آلکالن فسفاتاز، فعالیت آسپارتات آمینوترانسفراز و فعالیت آلانین ترانس آمیناز به طور قابل توجهی افزایش یافت (05/0> p). موش‌های مسموم شده با CCl4، با عصاره برگ آبی و نانوذرات سنتز شده تحت تیمار قرار گرفتند، نتایج به وضوح برای عصاره آبی انار اثر محافظت کبدی را نشان داد، زیرا پروفایل کبد توسط سمیت CCl4 تغییر یافته و به مقادیر کنترل طبیعی رسیده است. علاوه بر این، نانوذرات سنتز شده با استفاده از عصاره آبی برگ انار نسبت به عصاره آبی میوه انار به عنوان ماده محافظت کننده کبد موثرتر بودند.