یافته های نوین در علوم زیستی

چکیده تعداد 38 توده و رقم مهم هندوانه از مناطق مختلف کشور جمع­ آوری و پس ­از آماده­ سازی خاک، در مزرعۀ تحقیقاتی در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی با سه تکرار کشت شد. به­ منظور بررسی تنوع ژنتیکی، DNA از برگ استخراج و واکنش زنجیره­ای پلیمراز با استفاده از 14 جفت آغازگر SRAP بهینه شد. تعداد 136 باند چندشکل به ­دست آمد، که جفت آغازگر EM10-Me4 با تعداد نوزده باند و جفت آغازگرهایEM16-Me4 و EM16-Me4 با تعداد هفت باند به ­ترتیب بیشترین و کمترین تعداد باند چندشکل را ایجاد کردند. محتوای اطلاعات چندشکل (PIC) در این تحقیق بین 20/0 تا 32/0 و میزان تنوع ژنی براساس شاخص نی از 17/0 تا 28/0 به ­دست آمد. تجزیۀ تابع تشخیص خطی فیشر نشان داد که روش UPGMA و با انجام صحت گروه­بندی در حدود 90 درصد، مناسب­تر از دیگر روش­ های تجزیۀ خوشه­ ای است. تجزیۀ خوشه ­ای براساس روش جاکارد توده ­های تحت مطالعه را در پنج گروه مجزا قرار داد. تجزیه به مختصات اصلی نشان می­دهد که مؤلفه­ های اول و دوم 5/92 درصد از تنوع به­ دست ­آمده را توجیه می­ کنند که خود نشان ­دهندۀ توزیع مناسب نشانگرها در کل ژنوم است.

چکیده گیاهان اسپند و دارفلفل کاربرد درمانی فراوانی دارند. این گیاهان حاوی فلاونوئیدها هستند که احتمالاً بر سیستم اندوکرینی تولیدمثل مؤثرند و می­توانند باروری را کاهش دهند، بنابراین، در این مطالعه عصارۀ هیدروالکلی اسپند و دارفلفل بر محور هیپوفیز- گناد و تغییرات بافت بیضه تحت بررسی قرار گرفت. در این تحقیق حیوانات به یک گروه کنترل و سه گروه تحت آزمایش تقسیم شدند. گروه اول عصارۀ هیدروالکلی گیاه اسپند با غلظت 200 میلی‌گرم/لیتر، گروه دوم عصارۀ هیدروالکلی گیاه دارفلفل با غلظت 200 میلی‌گرم/لیتر و گروه سوم ترکیب این دو عصاره را با همین غلظت به­ مدت 30 روز دریافت کردند. بعد از گذشت زمان تیمار چندین شاخص باروری از جمله تعداد اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت و اسپرماتید و تغییرات بافتی بیضه و نیز سطوح سرمی تستوسترون، LH و FSH اندازه ­گیری شد. داده ­های به­دست­آمده توسط نرم ­افزار SPSS تجزیه و تحلیل شدند. در این مطالعه سطوح هورمون­ های تستوسترون، هورمون محرک فولیکولی و هورمون لوتئینی در گروه عصارۀ اسپند و هردو عصاره در مقایسه با گروه کنترل کاهش معنی­دار داشت. علاوه­ بر این، تعداد اسپرماتوگونی، اسپرماتوسیت و اسپرماتید در گروه عصارۀ اسپند و هردو عصاره کاهش معنی­ دار نشان داد. نتایج این مطالعه نشان داد عصارۀ هیدروالکلی گیاهان اسپند و دارفلفل باعث کاهش عمل­کرد محور هیپوفیز-گناد و اسپرماتوژنز در موش کوچک آزمایشگاهی نر نژاد NMRI می­شوند.

چکیده در میان انواع نانو‌ذرات زیست‌سازگار، نانواکسیدآهن توجه زیادی برای کاربردهای مختلف- به‌خصوص در پزشکی و در تصویربرداری رزونانس مغناطیسی MRI))- به خود جلب کرده است. بررسی اثرات نانواکسیدآهن بر تغییرات هیستولوژیکی بیضه و اسپرماتوژنز موش بالغی که در زمان جنینی تحت تأثیر قرار گرفته است، هدف این تحقیق است. در این مطالعة تجربی، موش­ ها به سه گروه تجربی و دو گروه کنترل و شم تقسیم شدند. نانواکسیدآهن با سه تکرار و دوزهای ۱۰، ۳۰ و ۵۰ mg/kg در روز۱۰ و ۱۲ و ۱۴ دورة بحرانی نمو بیضه جنین به مادر تزریق شد و پس‌از بلوغ زاده­ ها، از بیضه و اپیدیدیم برش سریال به ضخامت µm ۰۶/۰ تهیه و رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین انجام شد و بعد از شمارش سلولی، داده‌ها تحت تحلیل واریانس یک­ عاملی با تکرار وTukey قرار گرفت. نتایج به ­دست ­آمده افزایش برخی پارامترها مانند تعداد اسپرم اپیدیدیمی در دوزهای ۱۰ و ۳۰ میلی‌گرم، وزن بیضه در دوز ۳۰ میلی‌گرم، اسپرماتوسیت اولیه در دوز ۱۰ میلی‌گرم و کاهش برخی دیگر مانند قطر بیضه در هر سه گروه تجربی و حجم بیضه در دوز ۵۰ میلی‌گرم را نشان دادند. به‌علاوه تغییراتی از قبیل به هم‌ریختگی و واکوئله شدن را در دوزهای بالا شاهد بودیم. با توجه به عبور نانواکسیدآهن از غشای سلولی و نیز با توجه به توان اکسیدکنندگی و احیای آن، این نانوماده در دوزهای کم همچون یک آنتی‌اکسیدان عمل کرد و در دوزهای بالا سمیت را نشان داد و این نشان­ دهندة پتانسیل دو‌گانة نانو ‌‌اکسید‌آهن است.

چکیده تنش آبی یکی از مهم­ترین عوامل محدودکنندة رشد و عمل­کرد گیاهان در بسیاری از مناطق دنیا است. به­منظور بررسی اثر تنش آبی بر برخی صفات مورفولوژیک، فیزیولوژیک و فعالیت آنزیم­های آنتی­اکسیدان عدس، آزمایشی با 4 رقم پرکاربرد عدس (گچساران، کیمیا، زیبا و رباط) در 4 تیمار تنش آبی شامل 25، 50، 75 و 100 درصد (شاهد) ظرفیت زراعی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در اتاقک رشد انجام شد .نتایج نشان داد که تنش آبی در سطوح 25 و 50 درصد ظرفیت زراعی به کاهش معنی­دار ویژگی­های مورفوفیزیولوژیک و افزایش معنی­دار فعالیت آنزیم­های آنتی اکسیدان، پرولین و پروتئین محلول برگی در مقایسه با سطح شاهد می­انجامد. در بررسی صفات مورفوفیزیولوژیک، ارقام گچساران و رباط در بیشتر صفات تحت بررسی نسبت به ارقام کیمیا و زیبا برتری داشتند. در تنش شدید، محتوای پرولین و پروتئین محلول برگی، فعالیت آنزیم کاتالاز و سوپراکسید­دیسموتاز در ارقام گچساران و رباط افزایش معنی­داری نسبت به ارقام کیمیا و زیبا داشت. نتایج این بررسی نشان داد که ارقام رباط و گچساران از طریق به­کارگیری سازوکار­های مختلف تحمل تنش آبی نظیر فعالیت بیشتر آنزیم­های آنتی­اکسیدان، افزایش رنگ­دانه­های فتوسنتزی، محتوای پرولین و پروتئین نسبت به ارقام کیمیا و زیبا، کمتر تحت تأثیر اثر منفی تنش آب قرار گرفتند. با توجه به اینکه صفات تحت بررسی در این مطالعه معیارهای مناسبی جهت شناسایی ارقام مقاوم به تنش خشکی محسوب می­شوند، بنابراین ارقام رباط و گچساران به­منزلۀ ارقام مقاوم جهت کشت دیم معرفی می­شود.

چکیده جهت بررسی درمنه ­زارهای استان اصفهان، دو مرتع خروس­گلو در جنوب غربی و اشن در غرب استان انتخاب شد. این مراتع، مناطق کوهستانی با اقلیم نیمه ­خشک هستند. در منطقة گردنة خروس­ گلو، 68 گونه متعلق به 50 سرده و 24 تیره شناسایی شد و اشکال رویشی شامل 39 درصد همی­کریپتوفیت، 27 درصد تروفیت، 19 درصد کامفیت، 13 درصد ژئوفیت و 2 درصد فانروفیت بودند.کوروتیپ­ های منطقة خروس­گلو متشکل از 56 گونه متعلق به ناحیة ایران و تورانی، چهار گونه مربوط به نواحی اروپا سیبری- ایران و تورانی- مدیترانه ­ای، سه گونه متعلق به نواحی اروپا سیبری- ایران و تورانی، دو گونه متعلق به نواحی ایران و تورانی- مدیترانه­ای، 1 گونه مربوط به نواحی ایران و تورانی- صحرا سندی- مدیترانه‌ای، یک گونه مربوط به نواحی ایران و تورانی- صحرا سندی و یک گونه جهانی بودند. در منطقة اشن، 88 گونه متعلق به 67 سرده و 29 تیره شناسایی شد. همی­ کریپتوفیت ­ها 39 درصد، تروفیت­ ها 28 درصد، ژئوفیت­ ها 17 درصد، کامفیت ­ها 15 درصد و فانروفیت­ ها 1 درصد سهم فلور منطقه را شامل شدند. تعداد 73 گونه متعلق به ناحیه ایران و تورانی، هفت گونه متعلق به نواحی اروپا سیبری- ایران و تورانی، چهار گونة متعلق به نواحی ایران و تورانی- مدیترانه ­ای، 3 گونة مربوط به نواحی اروپا سیبری- ایران و تورانی- مدیترانه ­ای و یک گونة جهانی شناسایی شد. تعداد دو گونه برای اولین­بار از استان اصفهان گزارش شد. با توجه به تشابه زیاد فلورهای دو منطقه که در نتیجة مشابهت عوامل تأثیرگذار محیطی است باید سیاست مدیریتی واحدی برای پوشش گیاهی درمنه­ زارهای استان اصفهان اتخاذ کرد.

چکیده در این پژوهش جداسازی قارچ­ های تجزیه­ کنندۀ­ نفت­خام از خاک ­های آلوده به نفت پالایشگاه شازند اراک جدا شد. در مرحلۀ جداسازی 12 جدایۀ قارچی بدست آمد. آزمون (Total Petroleum Hydrocarbons) TPH در حضور درصد1 نفت در این جدایه ­ها نشان داد که جدایۀ ADH-02 با 75 درصد حذف نفت خام، توانمندترین جدایه در حذف هیدروکربن‌های نفتی است. تحلیل FTIR حذف 91 درصد ترکیبات آلیفاتیک در این جدایه را نشان داد. نتایج حاصل از شناسایی نشان داد که ADH-02 با 99 درصد شباهت متعلق به جنسGliomastix است. بررسی تجزیۀ ترکیبات هیدروکربن­ های آروماتیک چندحلقه ­ای مدل در محیط پایۀ نمکی با HPLC توسط این سویه نشان داد که این سویه قادر است 67 درصد آنتراسن را طی 14 روز تجزیه کند. نتایج نشان داد که سویۀGliomastix sp. برای اولین بار به­ مثابۀ قارچی توانمند درجهت حذف زیستی نفت خام و ترکیبات هیدروکربن­ های آروماتیک چندحلقه­ ای گزارش ‌شده است.

چکیده سه نوع کیتین به نام α (اسکلت خارجی سخت پوستان)، β (اسکلت داخلی سرپایان) و γ (دیوارۀ سلولی برخی قارچ­ها) در طبیعت وجود دارد. کیتوزان مهم ­ترین مشتق کیتین است که فعالیت­ های زیستی مختلفی دارد. در این مطالعه سه نوع کیتوزان α، β و γ به ترتیب از پوستۀ خرچنگ Portunus segnis ، صدف داخلی Sepia pharonis و دیوارۀ سلولی قارچ Aspergillus niger استخراج شد. نمونه­ های سخت پوست و نرم­تن در تابستان 1393 از آب­ های بندر عباس و سویۀ قارچی Aspergillus niger (5223 PTCC ) از سازمان پژوهش ­های علمی و صنعتی تهیه شد. مقدار کیتوزان استخراج شده از پوستۀ خرچنگ به طور معنی ­داری بیشتر از کیتوزان سپیا و کیتوزان قارچ محاسبه شد. خواص ضدمیکروبی سه نوع کیتوزان به روش انتشار دیسک در آگار روی نه سویۀ باکتریایی و دو سویۀ قارچی بررسی شد. به ­طور میانگین، کیتوزان α بیشترین و کیتوزان γ کمترین فعالیت ضد میکروبی را نشان دادند. در برابر 3 نوع کیتوزان حساسیت باکتری­ها بیشتر از سویه­ های قارچی بود. باکتری­ های گرم مثبت و گرم منفی حساسیت یکسانی در برابر انواع کیتوزان از خود نشان دادند. با توجه به نتایج به­ دست آمده، 3 نوع کیتوزان استخراج شده خواص ضد میکروبی قابل توجهی را از خود نشان دادند. مطالعات بیشتر در این زمینه نیز پیشنهاد می شود.

چکیده گیاه آویشن یکی از پرمصرف‌ترین گیاهان دارویی از نظر اسانس و متابولیت‌های ثانویه شناخته شده است. به منظور بررسی اثر دما بر فعالیت آنتی‌اکسیدانی، فنل کل، صفات زراعی و بازده اسانس دو گونه آویشن (کرمانی و باغی) آزمایشی در سال 94 در قالب طرح اسپیلت پلات بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه انجام شد. نتایج این آزمایش نشان داد که بین دو گونه و دماهای مختلف از نظر صفات اندازه ­گیری­شده اختلاف معنی‌داری وجود دارد. درصد اسانس، فعالیت آنتی‌اکسیدانی، فنل کل و ارتفاع بوته در آویشن کرمانی بیشتر از آویشن باغی بود. مقایسة میانگین اثر متقابل برای صفت درصد اسانس نشان داد که مقدار این صفت در آویشن کرمانی و دمای 30 درجة سانتی‌گراد بیشتر از تیمارهای دیگر است. میــزان IC50 آویشـن باغی و کرمانی در موقعیت­های مختلف از 37/24 تا 43/54 میکروگرم در میلی‌لیتر و مـیزان تـرکیبات فنـلی از 63/36 تا 37/89 میلی­گرم گالیک‌اسید در یک گرم عصارة خشک متغیر بودند. نتایج نشان داد که بیشترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی، بازده اسانس و ترکیبات فنلی در دمای 30 درجه برای هر دو گونه مشاهده شد.

چکیده جنگل ­های هیرکانی در شمال ایران دارای عناصر درختی و درختچه­ ای مهم اروپا- سیبریایی و جوامع جنگلی کمیابی است که در این میان جوامع راش سطح وسیعی از جنگل­ های کوهستانی را از غرب تا شرق (گرگان) هیرکانی به خود اختصاص داده­ است. به ­منظور شناخت ویژگی­ های فلوریستیک و عوامل مؤثر بر غنای گونه ­ای در توده­ه ای خالص راش در شرق گیلان، تعداد 54 پلات با روش سیستماتیک- تصادفی برداشت شد. در مجموع، 111 گونه گیاهی متعلق به 84 سرده و 44 تیره شناسایی شد که تیره Orchidaceae با 9 گونه و سرده Carex با 6 گونه به ترتیب بزرگ­ترین تیره و سرده محسوب می­ شوند. بالاترین فراوانی در بین گونه ­ها مربوط به Galium odoratum است که یکی از گونه­ های علفی تشکیل دهنده جوامع راش در مناطق مختلف جنگل­ های هیرکانی است. به دلیل جنگلی و کوهستانی بودن مناطق مطالعه شده، همی­کریپتوفایت­ ها و ژئوفایت­ ها به ترتیب شکل­ های زیستی غالب در این مناطق هستند و عناصر اروپا- سیبری با 30.6 درصد بیشترین فراوانی را از دیدگاه کورولوژی دارند. همچنین، اندازه خرد زیستگاه و درصد تاج پوشش درختی با ایجاد شرایط اکولوژیک متنوع در پلات­ ها مانند حفظ رطوبت خاک و تغییر در میزان نور وارد شده به درون پلات­ ها از مهم­ ترین عوامل تأثیرگذار بر غنای گونه ­ای این مناطق هستند.

چکیده روغن ماهی موجود در جیرۀ ماهی پیوسته در معرض خطر اکسیداسیون قرار دارد. در مطالعۀ حاضر، اثر تغذیۀ تاسماهی هیبرید (Huso huso ♂ × Acipenser ruthenus ♀) جوان با جیرۀ حاوی سطوح مختلف چربی اکسیدشده بر سطوح هورمون­ های تیروئیدی به­ مثابۀ هورمون­ های اصلی دخیل در متابولیسم تحت بررسی قرار گرفت. جهت انجام این آزمایش سه رژیم غذایی مختلف با جایگزینی صفر (گروه شاهد)، 50 و 100درصد روغن ماهی اکسیدشده طراحی شد. 90 قطعه تاسماهی هیبرید با میانگین وزن اولیه 7/0 ± 6/212 گرم، پس­از 2 هفته سازگاری با جیرۀ غذایی طراحی شده و محیط آزمایشی، به صورت تصادفی در 9 مخزن فایبرگلاس با ابعاد 2 متر مکعب، در 3 تیمار و هر کدام 3 تکرار ذخیره شدند. غذادهی سه بار در روز (ساعات 8 ، 14 و 20) و تا حد سیری به­ مدت 6 هفته انجام شد. در پایان دوره آزمایش، از ماهی ­ها نمونه خون تهیه و سرم جدا شد. هورمون تیروکسین و تری­یدوتیرونین سرم به روش رادیو­ایمونواسی انداز ه­گیری شد. نتایج این پژوهش نشان داد که تیروکسین، تری­یدوتیرونین و نسبت تیروکسین به تری­یدوتیرونین سرم تغییر معنی­داری در پاسخ به سطوح مختلف چربی اکسیدشده رژیم غذایی نشان نداد. با توجه به یافته­ های مطالعۀ حاضر می­توان نتیجه گرفت که تغذیه با چربی اکسیدشده اثری بر سطح سرمی هورمون­ های تیروییدی در تاس ماهی هیبرید ندارد.