همسانهسازی ژن SoBADH و انتقال آن به کلزا (Brassica napus L.) از طریق اگروباکتریوم در راستای ایجاد تحمل به تنش اسمزی
صفحه 1-22
https://doi.org/10.22034/nbr.2026.132149.0
پریسا جنوبی، تهمینه لهراسبی، آزاده مدرسی، دیانا دانشیان
چکیده هدف: کلزا (Brassica napus L.) یکی از مهمترین منابع روغن خوراکی جهان است، اما تولید آن به شدت تحت تأثیر تنشهای اسمزی مانند خشکی و شوری قرار میگیرد. گلیسینبتائین به عنوان یک اسمولیت سازگار نقش کلیدی در تحمل به تنش دارد، اما بسیاری از گیاهان زراعی از جمله کلزا قادر به تجمع آن نیستند. هدف این پژوهش، انتقال ژن بتائین آلدهید دهیدروژناز (SoBADH) اسفناج (Spinacia oleracea) به کلزا برای افزایش سنتز گلیسینبتائین و بهبود تحمل به تنش اسمزی بود.
روشها: ژن SoBADH سنتز شده توسط شرکت Shingene در ناقل pUC57 قرار گرفت. هضم آنزیمی با SalI و NdeI روی ناقل pRI201-AN و pUC57 انجام شد. واکنش اتصال ژن به ناقل بیانی با T4 لیگاز صورت گرفت. ناقل نوترکیب با روش انجماد و ذوب به Agrobacterium tumefaciens منتقل شد. برگهای لپهای کلزا با سوسپانسیون باکتری آغشته شده و گیاهان سبز تراریخت در محیط حاوی کانامایسین باززایی شدند.
نتایج: حضور ژن SoBADH با آزمون PCR و بیان آن با RT-PCR تأیید گردید. ارزیابی تحمل به تنش اسمزی با استفاده از غلظت ۲۰ درصد PEG6000(فشار اسمزی ۷/۰- مگاپاسکال) انجام شد. نتایج نشان داد که گیاهان تراریخت افزایش ۶۰ درصدی محتوای گلیسینبتائین را در مقایسه با گیاهان شاهد نشان داده و تحت تنش اسمزی، توسعه برگی بیشتر و رنگ سبزتری داشتند.
جمعبندی: انتقال ژن SoBADHبه کلزا راهبردی مؤثر برای افزایش گلیسینبتائین و بهبود تحمل به تنش اسمزی است و گامی عملی در جهت توسعه ارقام متحمل به خشکی و شوری برای کشاورزی پایدار محسوب میشود.
