fa جایگاه تبارزایشی بخشه Satureoides از سرده سنبله‌ای (تیره نعنائیان؛ زیرتیره نعنا) علوم گیاهی Plant Biology مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="text-autospace:none"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&nbsp;بخشه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Satureoides</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> با چهار گونه و ویژگی‌هایی نظیر شکل رویشی علفی یکساله، برگ‌ها واژسرنیزه‌ای در قاعده باریک‌شده، کاسه‌گل خمره‌ای شکل به هنگام میوه‌دهی، وجود کرک متراکم در دهانه کاسه‌گل از جمله بخشه‌های سرده سنبله‌ای (</span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Stachys</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) به‌شمار می‌رود که در شرق و جنوب ترکیه، سوریه، شمال عراق و غرب ایران پراکنش دارد. هدف اصلی پژوهش حاضر تعیین جایگاه تبارزایشی بخشه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Satureoides</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> بر اساس گونه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Stachys melampyroides</span></span></i> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به‌عنوان تنها نماینده این بخشه در ایران است. پژوهش حاضر نخستین مطالعه مولکولی بر روی بخشه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Satureoides</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> است که بر اساس نشانگر هسته‌ای (</span></span><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">nrITS</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) و با استفاده از روش‌های بیشینه صرفه‌جویی و استنباط بیزی انجام شده است. در این پژوهش در مجموع، 86 توالی (9 برون‌گروه، 77 درون‌گروه) مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از تحلیل‌های تبارزایشی ما نشان داد که بخشه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Satureoides</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در تبارشاخه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Olisia</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> که یکی از ناهمگن‌ترین و بزرگترین تبارشاخه‌های سرده پراتبار سنبله‌ای به‌شمار می‌رود، جای می‌گیرد. همچنین نه تنها جایگاه بخشه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Satureoides</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> که بر اساس ویژگی‌های ریخت‌شناسی بیشترین قرابت را با بخشه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Neurocalyx</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> نشان داده تائید نمی‌شود، بلکه به‌عنوان گروه خواهری اعضای بخشه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Fragilicaulis</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> که گونه‌هایی صخره‌زی چندساله با ساقه‌های شکننده و گل‌های زرد هستند، شناخته می‌شود. بر اساس نتایج درخت مولکولی هسته‌ای، بخشه </span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Neurocalyx</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> نزدیک‌ترین گروه به تبارشاخه<i> </i></span></span><i><span dir="LTR" lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Satureoides+Fragilicaulis</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> است. شایان ذکر است که قرابت گونه‌های یکساله با گونه‌های چندساله سنبله‌ای در درخت تبارزایی هسته‌ای نشان داده شده است. بنابراین به نظر می‌رسد&quot;شکل رویشی یکساله&quot; به‌طور مستقل در بین دودمان‌های چندساله تکامل یافته‌ است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br /> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><i><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Stachys </span></span></i><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">sect. </span></span><i><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Satureoides</span></span></i> <span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">includes four species characterized by being annual herbs having oblanceolate leaves, urceolate calyx in fruit and dense hairs at mouth and are distributed from Eastern and Southern Turkey, Syria, Northern Iraq to Western Iran. The main aim of present study is to determine the phylogenetic placement of <i>S</i>. sect. <i>Satureoides</i> based on </span></span><i><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Stachys</span></span></i><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <i>melampyroides</i>, as the only representative of this section in Iran. The present molecular study was conducted based on nuclear ribosomal ITS marker, using </span></span><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Maximum Parsimony and Bayesian Inference analyses. In total, 86 accessions (including nine outgroups and 77 ingroups) were included. Our results demonstrated that sect. <i>Satureoides</i> was placed in <i>Olisia</i> clade which is one of the most heterogenous and taxonomically challenging clades of <i>Stachys </i>as a paraphyletic genus. Moreover, not only </span></span><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">sect. <i>Satureoides</i> was not found to be phylogenetically close to </span></span><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">sect. </span></span><i><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Neurocalyx</span></span></i><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">, as had been suggested by previous morphological studies, but also it was placed as a sister group of sect <i>Fragilicaulis</i> which was characterized by </span></span><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">chasmophilus species with fragile stems </span></span><span lang="EN-CA" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">and yellow flowers. Our results revealed that sect. <i>Neurocalyx</i> could be the closest group to the <i>Satureoides</i>+<i>Fragilicaulis</i> clade. In addition, based on the nrITS phylogenetic tree, annual species of <i>Stachys</i> showed affinity to perennial <i>Stachys</i> species. Hence, it seems that &ldquo;Annual habit&rdquo; have been evolved among their perennial ancestors, independently.</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span><br /> &nbsp; تبارزایی, تحلیل استنباط بیزی, شکل رویشی یکساله, طایفه سنبله‌ای آسایان, نشانگر هسته‌ای phylogeny, Bayesian inference analysis, annual habit, Stachydeae, nrITS 158 168 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-125-5&slc_lang=fa&sid=1 Yasaman Salmaki یاسمن سلمکی ysalmaki@ut.ac.ir 100319475328460010309 100319475328460010309 No Center of Excellence in Phylogeny of Living Organisms and Department of Plant Science, School of Biology, College of Science, University of Tehran, Tehran, Iran قطب تبارزایی موجودات زنده و گروه علوم گیاهی، دانشکده زیست­شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران Mahya Khakpash محیا خاکپاش mahya.khakpash@ut.ac.ir 100319475328460010310 100319475328460010310 Yes Center of Excellence in Phylogeny of Living Organisms and Department of Plant Science, School of Biology, College of Science, University of Tehran, Tehran, Iran قطب تبارزایی موجودات زنده و گروه علوم گیاهی، دانشکده زیست­شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران