Nova Biologica Reperta

fa بررسی دو شکلی جنسی ماهی گامبوزیا (Gambusia holbrooki Girard, 1859) در رودخانه گاماسیاب، استان کرمانشاه Sexual dimorphism of Eastern mosquitofish (Gambusia holbrooki Girard, 1859) in Gamasiab River, Kermanshah province علوم جانوری Animal Biology مقاله پژوهشی Original Article ماهی گامبوزیا (Gambusi holbrooki Girard, 1859) به‌عنوان یکی از گونه‌های غیربومی و مهاجم در آب‌های داخلی ایران به شمار می‌رود. این گونه در اکثر حوضه‌های داخلی ایران و پیکره‌های آبی حضور دارد و حتی در آب‌های شور نیز یافت شده است. سازگاری گسترده این ماهی با شرایط اکولوژیکی مختلف باعث شده است که بسیاری از ویژگی‌های زیستی آن مانند ریخت‌شناسی نیز تحت تاثیر محیط تغییر یابد. مطالعه حاضر به منظور بررسی دوشکلی جنسی ماهی گامبوزیا در رودخانه گاماسیاب انجام گرفت. از این‌رو، 59 قطعه ماهی گامبوزیا در شهریور 1396 از رودخانه گاماسیاب نمونه‌برداری شد. نمونه‌های ماهی پس از تعیین جنسیت، با استفاده از دستگاه کولیس زیستسنجی شده و صفات شمارشی نیز ثبت گردید. در مجموع، 37 صفت ریختی (شامل 8 صفت شمارشی و 29 صفت ریختسنجی) مورد بررسی قرار گرفت. پس از استخراج داده‌های ریختی، از آنالیز تجزیه به مولفه‌های اصلی (PCA) و تابع متمایزکننده (DFA) به‌منظور مقایسه صفات ریختی استفاده شد. نتایج نشان داد که از بین نمونه‌های به‌دست آمده، 30 قطعه ماهی نر و 29 قطعه ماهی ماده بودند. بر اساس نتایج، همه صفات ریخت‌سنجی مورد بررسی به غیر از طول ساقه دمي، طول قاعده باله پشتي و فاصله انتهاي باله مخرجي تا انتهاي بدن، اختلاف معنیداری در بین جنس‌های نر و ماده نشان دادند (05/0>p). نتایج آنالیز DFA و PCA نشان داد که جنس‌های نر و ماده از نظر صفات ریخت‌سنجی کاملاً از یکدیگر متمایز شدند. این یافته‌ها بیانگر دوشکلی جنسی در ماهی گامبوزیا در رودخانه گاماسیاب است. دوشکلی جنسی مشاهده شده در این گونه احتمالاً به دلیل انتخاب جنسی و افزایش موفقیت گونه در تولیدمثل صورت گرفته است. واژه‌های کلیدی. Gambusia holbrooki Girard, 1859 is considered as one of the non-native and invasive species in the inland waters of Iran. This species occurs in most inland basins and aquatic bodies of Iran and has even been found in brackish waters. Extensive adaptations of this species to its different habitats caused numerous changes in its biological characteristics and morphological traits. The present study was performed to investigate the sexual dimorphism of G. holbrooki in the Gamasiab River, Kermanshah Province, Iran. 59 fish specimens were collected from the river in September 2017. After taxonomic confirmation and sex determination, 29 morphological traits were measured in fish samples using a caliper and their meristic traits were recorded. In total, 37 characters (including 8 meristic traits and 29 morphometric traits) were examined. After obtaining morphological data, Principal Component Analysis (PCA) and Discriminant Function Analysis (DFA) were utilized to compare morphological traits between male and female individuals. The results showed that the 59 specimens were comprised of 30 malea and 29 femalea. On the basis of the results, all morphological traits, except the caudal peduncle length, dorsal fin base length and a post-anal length, showed significant sexual dimorphism (p <0.05). The results of DFA and PCA analysis showed that males and females were completely different from each other in terms of morphometric traits. These findings indicate that there is a sexual dimorphism in G. holbrooki of the Gamasiab River. The sexual dimorphism observed in this fish species is due to the sexual selection and increase of reproductive success.   انتخاب جنسی, تابع متمایزکننده, تجزیه به مولفه‌های اصلی, صفات شمارشی, صفات ریخت‌سنجی sex selection, discriminant function, Principal Component Analysis, meristic traits, morphometric traits 50 60 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-819-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Reza Radkhah علیرضا رادخواه alirezaradkhah@ut.ac.ir 10031947532846009502 10031947532846009502 No Depertmment of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Soheil Eagderi سهیل ایگدری soheil.eagderi@ut.ac.ir 10031947532846009503 10031947532846009503 Yes Depertmment of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Hadi Poorbagher هادی پورباقر radkhahalireza@yahoo.com 10031947532846009504 10031947532846009504 No Depertmment of Fisheries, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Hashem Nowferesti هاشم نوفرستی fish7569804@gmail.com 10031947532846009505 10031947532846009505 No Young Researchers and Elite Club, Bushehr Branch, Islamic Azad University, Bushehr, Iran باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد بوشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران