fa بررسی دوشکلی جنسی در نسبت طول انگشتان دوم تا چهارم در سوسمار لاسرتید انگشت شانه‌ای در جنوب ایران علوم جانوری Animal Biology مقاله پژوهشی Original Article <span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نسبت طول انگشتان طی دوران تکوین جنینی سازماندهی شده و ممکن است با قرار گرفتن در معرض هورمون‌های استروئیدی جنسی درجات مختلفی از دو&shy;شکلی جنسی بین افراد نر و ماده در گروه‌های مختلف جانوری نشان بدهند. بین تمامی انگشتان یک فرد، نسبت بین انگشتان دوم به چهارم (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2D:4D</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) بیشترین اهمیت را داراست. در این مطالعه، نسبت طول انگشتان دوم تا چهارم در هر دو سمت راست و چپ بدن در اندام</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">های جلویی (دست‌ها) و عقبی (پاها) بدن در 44 نمونه (شامل 20 نر و 24 ماده) از مارمولک‌های گونه&nbsp;</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"><em>blanfordi</em></span></span></span></span><em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Acanthodactylus&nbsp;</span></span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> </span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جهت تعیین وجود دو&shy;شکلی جنسی در نسبت بین انگشتان نمونه</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ها مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه همچنین دو&shy;شکلی جنسی نمونه‌ها از لحاظ دیگر صفات مورفولوژیک (23 صفت متریک و مریستیک) مورد بررسی قرار گرفتند. دو&shy;شکلی جنسی در پنج صفت مورفولوژیک متریک و مریستیک مشاهده شد. اما از لحاظ نسبت اندازه انگشتان دست و پا، دو&shy;شکلی جنسی در اندازه طول انگشتان صرفاً در </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2D:4D</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در سمت راست بدن در هر دوی اندام‌های حرکتی جلویی و عقبی مشاهده گردید. به</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">طوری</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">که، اندازه این صفت در نرها بیشتر از ماده‌ها بوده و این اختلاف نیز از لحاظ آماری معنی دار بود (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P&le;0.05</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">.</span></span><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:13.0pt;"></span></span></span></strong><br /> &nbsp;<span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span> Finger length ratios are organized during embryonic development of fingers as they exposed to sex steroid hormones, and may show varying degrees of sexual dimorphism between males and females in different animal groups. Among all the finger length ratios calculated in a sample, the ratio between the second to fourth fingers (2D: 4D) is the most important one. In this study, the 2D:4D ratios in both sides of the body (right and left) in all limbs were investigated to determine if sexual dimorphism is present in the 2D: 4D ratios in 44 specimens studied (20 males and 24 females) of <em>Acanthodactylus blanfordi</em>. Other morphological traits of the two sexes were also examined (23 metric and meristic traits), as a result, sexual dimorphism was observed in five metric and meristic morphological traits. In terms of the ratio of the size of the fingers and toes, sexual dimorphism in the length of the fingers was observed only in 2D: 4D on the right side of the body in forelimbs and hindlimbs. The value of this trait was higher in males than females and this difference was statistically significant P &le;0.05).<span dir="RTL"></span><br /> &nbsp;<br /> &nbsp; تکوین, خزندگان, ژن هاکس, مورفولوژی, مهره داران development, hox gene, morphology, reptiles, vertebrates 46 55 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-129-3&slc_lang=fa&sid=1 Nastaran Heidari نسترن حیدری heydari.ns@gmail.com 10031947532846008870 10031947532846008870 Yes Department of Animal Biology, Faculty of Biological Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه علوم جانوری، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران