fa بررسی دوشکلی جنسی در نسبت طول انگشتان دوم تا چهارم (2D:4D) در دو گونه وزغ سبز و وزغ پابیلچه‌ای علوم جانوری Animal Biology مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دوشکلی جنسی در نسبت طول انگشتان یک ویژگی مورفولوژیکی حاصل از برهمکنش بین هورمون‌های جنسی و ژن‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Hox</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> قبل از تولد بوده که تکوین هر دوی اندام‌های حرکتی دست‌ها و پاها و اندام‌های جنسی را کنترل می‌کند. وضعیت این روند و نسبت‌ها در گروه‌های مختلف جانوری از جمله در انسان، دیگر پستانداران، پرندگان، خزندگان و دوزیستان بررسی شده است. در این مطالعه، دوشکلی جنسی از لحاظ نسبت بین طول انگشتان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">II </span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;تا </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">IV</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(2D:3D, 2D:4D, 3D:4D)</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> دست و پای چپ، در 54 نمونه از وزغ‌ها متشکل از گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bufo viridis</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> (16 نمونه نر و 19 نمونه ماده) و گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Pelobates syriacus</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> (10 نمونه نر و 9 نمونه ماده) در شمال ایران مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد در </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Pelobates syriacus</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> ماده‌ها دارای میانگین طول بدن (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SVL</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) بیشتری نسبت به نرها بودند و این اختلاف از نظر آماری معنی‌دار بود (<span style="color:#221f1f;">05/0</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#221f1f;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P&le;</span></span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">). در گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bufo viridis</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> نیز ماده‌ها دارای میانگین طول بدن بیشتری از نرها بودند اما این اختلاف بین افراد نر و ماده از لحاظ آماری معنی‌دار نبود. نسبت اندازه طول انگشتان دست و پا در سمت چپ بدن برای هر دو گونه از لحاظ (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2D:3D, 2D:4D, 3D:4D</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در هیچ کدام از صفات مورد بررسی در اندام‌های حرکتی جلویی و عقبی، اختلاف معنی‌داری بین افراد نر و ماده در گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Bufo viridis</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> مشاهده نشد. اما از لحاظ </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">2D:4D</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> بین افراد نر و ماده در گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Pelobates syriacus</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> اختلاف معنی‌دار (<span style="color:#221f1f;">040/0</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:#221f1f;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P=</span></span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) وجود داشت و این نسبت در افراد نر بیشتر از ماده</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ها بود. بنابراین، وجود تفاوت‌های معنی‌دار در این انگشتان در گونه </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Pelobates syriacus</span></span></span></em><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> هماهنگ با این الگوی تغییرات در بیشتر دوزیستان و دیاپسیدها است.</span></span><br /> &nbsp;<br /> &nbsp; Sexual dimorphism in the ratio of digits length is a morphological feature resulted from the interaction between sex hormones and prenatal Hox genes, the latter is known to control the development of both limbs and genitals. The status of this trend and ratios have been investigated in various animal groups, including humans, other mammals, birds, reptiles, and amphibians. In this study, the body length and sexual dimorphism in the second-to-fourth, second-to-third and third-to-fourth digit lengths ratios (i.e., 2D:3D, 2D:4D, 3D:4D) of left fore and hind limbs were investigated in 54 specimens of toads collected from the northern Iran, including <em>Bufo viridis</em> (16 males and 19 females) and <em>Pelobates syriacus</em> (10 males and 9 females). In addition, the body length of the studied specimens were recorded. The results showed that the average body length (SVL) of female individuals of <em>Pelobates syriacus</em> was higher than those in males, which was found to be statistically significant (P&le;0.05). Meanwhile, the average body length (SVL) of female individuals of <em>Bufo viridis</em> was found to be higher than those in males, however, the difference was not statistically significant. No sexual dimorphism was detected in the second-to-fourth, second-to-third and third-to-fourth digit lengths ratios of left fore and hind limbs between the male and female undividuals of <em>Bufo viridis</em>. However, the second-to-fourth digit ratio&nbsp;(2D:4D) in <em>Pelobates syriacus</em> species were found to be significantly different (P=0.040) between the male and female individuals, as the ratio was higher in males than females. Therefore, it could be concluded that the sexual dimorphism in 2D:4D of <em>Pelobates syriacus</em> species is consistent with those in most amphibians and diapsids. تکوین, دوزیستان, ژن هاکس, مهره داران, مورفولوژی Amphibia, development, Hox gene, morphology, vertebrates 295 303 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-129-2&slc_lang=fa&sid=1 Iman Alinezhadi ایمان علی نژادی imanalinejadi@yahoo.com 10031947532846008330 10031947532846008330 No University of Guilan گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Nastaran Heidari نسترن حیدری heydari.ns@gmail.com 10031947532846008331 10031947532846008331 Yes Kharazmi University گروه علوم جانوری، دانشکده علوم زیستی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران Hossein Javanbakht حسین جوان بخت hjavanbakht@yahoo.com 10031947532846008332 10031947532846008332 No University of Guilan گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گیلان، رشت، ایران