fa بررسی تأثیر آنتی­ اکسیدان ­ها و غلظت­ های مختلف هورمون BAP و NAA بر ساقه­ زایی و ریشه­ زایی گیاه دارویی پونه­ سای بینالودی علوم گیاهی Plant Biology مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">گیاه پونه&shy; سای بینالودی (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Nepeta binaloudensis</span></span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> Jamzad</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) از گیاهان بومی و دارویی ایران است. این گیاه به علت برداشت بی&shy; رویه و تخریب رویشگاه آن در خطر انقراض قرار گرفته است ما به بررسی تاثیر آنتی&shy; اکسیدان&shy; ها و غلظت&shy; های مختلف هورمون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BAP</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NAA</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> بر بهبود شاخه &shy;زایی و ریشه زایی گیاه پونه بینالودی تحت شرایط درون شیشه پرداختیم. ریزنمونه&shy; های ساقه در محیط کشت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&frac12; MS</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> حاوی 5/0 میلی&shy; گرم بر لیتر هورمون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BAP</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> به همراه غلظت &shy;های مختلف آسکوربیک اسید (100 و 200 میلی&shy;گرم بر لیتر) و گلوتاتیون احیا (1 و 2 میکرو مول بر لیتر) کشت شدند. سپس اثر غلظت &shy;های مختلف هورمون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BAP</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (5/0، 1 و 5/1 میلی&shy;گرم بر لیتر) بر ساقه&shy; زایی این گیاه محاسبه شد. همچنین ریشه &shy;زایی، ساقه &shy;های باززایی شده در محیط کشت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&frac12; MS</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> حاوی غلظت&shy; های مختلف </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NAA</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> (5/0، 1 و 5/1 میلی&shy; گرم بر لیتر) بررسی شد. نتیاج نشان داد که ترکیب آنتی اکسیدان اثر معنی&shy; داری بر ساقه &shy;های تولیدی در محیط کشت </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&frac12; MS</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp; حاوی 5/0 میلی&shy; گرم بر لیتر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BAP</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> داشت. غلظت 2 میکرومول بر لیتر گلوتاتیون احیا در مقایسه با دیگر تیمارهای آنتی&shy; اکسیدانی منجر به افزایش ساقه &shy;زایی شد. غلظت&shy; های 1 و 1/5 میلی&shy; گرم بر لیتر </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">BAP</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> اثر معنی&shy; داری </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">(p-value<0.05)</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> بر درصد ساقه &shy;زایی و تعداد ساقه &shy;های تولیدی داشت. در مقابل، درصد ریشه &shy;زایی و میانگین طول ریشه در غلظت 2 میلی&shy; گرم بر لیتر هورمون </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">NAA</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"> افزایش یافت. ما استفاده از این تیمارها را برای ریز ازدیادی کار آمد این گیاه در حال انقراض پیشنهاد می&shy; کنیم.</span></span><strong><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong><br /> &nbsp;<br /> <br /> <br /> <br /> &nbsp;<br /> <br /> &nbsp; <em>Nepeta binaloudensis</em> Jamzad is a medicinal plant endemic to Iran. It is an endangered plant due to habitat destruction and intensive harvest. We investigated the effect of antioxidants and different concentrations of BAP and NAA on <em>in vitro</em> stem and root formation of <em>N</em>. <em>binaloudensis</em>. Stem explants were cultured in &frac12; MS medium supplemented with BAP (0.5 mg/L) and different concentrations of ascorbic acid and reduced glutathione. The effect of different concentrations of BAP on the regeneration of this plant was then evaluated. Moreover, root formation of regenerated stems was investigated in the &frac12; MS medium supplemented with different concentrations of NAA. The results showed that the combination of antioxidants in &frac12; MS medium supplemented with BAP (0.5 mg/L) had a significant effect on regeneration <em>in vitro </em>culture. The reduced-glutathione (2 &mu;M/ L) in comparison with other antioxidant treatments increased the stem regeneration in explants. The levels of BAP hormone (1 and 1.5 mg/L) had a significant (p-value<0.05) effect on the stem regeneration rate and the number of produced branches. The NAA (2 mg/L) increased root formation and root height average. We recommend the use of these treatments for <em>in vitro </em>propagation of this endangered plant.<br /> &nbsp; بهینه­ سازی رشد, ریز ازدیادی, کشت درون شیشه, محیط کشت, نعنائیان culture medium, growth optimization, in vitro culture, Lamiaceae, shoot proliferation 198 205 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-12-804-2&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Sagharyan مصطفی ساغریان mo_sa954@mail.um.ac.ir 10031947532846006920 10031947532846006920 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Ali Ganjeali علی گنجعلی ganjeali@um.ac.ir 10031947532846006921 10031947532846006921 Yes Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Monireh Cheniany منیره چنیانی cheniany@um.ac.ir 10031947532846006922 10031947532846006922 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد