fa تاثیر جهت شیب بر تنوع‌‌زیستی گیاهی در قله هزار مسجد، استان خراسان رضوی، ایران علوم گیاهی Plant Biology مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">رشته‌كوه هزار مسجد به&shy;عنوان يكي از ارتفاعات مهم شمال‌شرق ایران است. پوشش گياهي در بخش‌هاي مرتفع این منطقه به&shy;خوبی مورد بررسي قرار نگرفته ‌است. هدف اين </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مطالعه</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، بررسی تنوع‌زیستی گیاهی در ارتباط با جهت شیب در </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">قله </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">هزار مسجد است. </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">برای بررسی اثر جهت شیب بر تنوع&shy;زیستی گیاهی تعداد <span style="color:black;">139 قاب </span>1 متر مربعی تصادفی در جهت&shy;های مختلف شیب و منطقه مسطح قله مستقر گردید. اطلاعات مربوط به پوشش گیاهی هر قاب شامل درصد پوشش تاجی و تعداد گونه‌های آوندی ثبت گردید. غنای گونه‌ای کل هر شیب و منطقه مسطح محاسبه و با استفاده از روش بوت‌استرپ تخمین زده شد و <span style="color:black;">از </span>روش ریرفکشن برای مقایسه غنای گونه‌ای بین شیب‌ها استفاده شد. اعداد ₁</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">N</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و ₂</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">N</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> هیل و شاخص یک‌نواختی کامارگو برای داده‌ها محاسبه و نیم‌رخ تنوع هیل نیز رسم گردید. برای تعیین گونه‌های غالب و تعیین تیپ در هر جهت شیب از منحنی‌های رتبه-وفور استفاده شد. تحلیل‌های‌ تنوع‌زیستی &nbsp;و&nbsp; آماری با استفاده از نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">R</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> انجام گرفت. در جهت‌های مختلف شیب در قله</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">هزار مسجد، شیب شرقی بیش‌ترین و شیب جنوبی&nbsp; کمترین غنا، یک&shy;نواختی و هتروژنیتی را نشان داد. شیب شمالی نیز با وجود مناسب بودن از نظر در دسترس بودن منابع آبی، احتمالا به دلیل غالب شدن گونه</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">سمّی </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Seseli transcaucasicum</span></span></em> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در آن از تنوع‌زیستی پایین‌تری را نسبت به شیب شرقی نمایش داد. به طور کلی در این مطالعه نشان داده شد که</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در قله هزار مسجد جهت شیب </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">می&shy;تواند </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">از طریق تغییر فاکتورهای محیطی بر تنوع&shy;زیستی اثر بگذارد.</span></span><br /> &nbsp;<br /> <br /> &nbsp;<br /> <br /> &nbsp;<br /> &nbsp; <span style="font-size:10.0pt;">The </span><span style="font-size:10.0pt;">Hezar-Masjed Mountain range is one of the main highlands of the northeasten Iran. The vegetation of its upper elevations has been poorly studied. This study aimed to compare the plant biodiversity of different aspects of the Hezar-Masjed Summit. A total number of 139 random 1m² plots were recorded from different aspects of the study area.</span><span style="font-size:10.0pt;"> In each plot, the abundance and canopy cover percent of vascular plant species were recorded. Hill&rsquo;s numbers (i.e., N₁, N₂) along with the Camargo evenness index and total species richness with bootstrapping approach were calculated. Rarefaction method was used to compare species richness among the aspects. Also, Hill&rsquo;s diversity profile for each aspect was drawn. For each aspect, rank-abundance method was used to evaluate the dominant species. Biodiversity calculations and statistical analyses were performed using R software.</span> <span style="font-size:10.0pt;">The east- and south- facingslopes were found to have the highest and lowest indices in richness, evenness, and diversity, respectively. Despite adequate water availability in north-facing slopes, they show lower diversity than that of the east-facing slope, probably due to the of dominance of a poisonous species (<em>Seseli transcaucasicum</em>).</span> <span style="font-size:10.0pt;">Our results shown that in the Hezar-Masjed Summit, aspects have different biodiversity which is a result of their various environmental conditions.</span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><!--%3Cspan%20style%3D%22font-size%3A12.0pt%3B%22%3E%3C%2Fspan%3E--></span></span><br /> &nbsp; اکوسیستم کوهستان,  اعداد تنوع هیل, چرا, روش­ های پارامتری, غنای گونه ­ای grazing, Hill’s indices, mountain ecosystem, parametric methods, species richness 355 362 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-730-1&slc_lang=fa&sid=1 Saeide Hosseini سعیده حسینی sasaho374@gmail.com 10031947532846008400 10031947532846008400 No Ferdowsi university of mashhad آزمایشگاه تحقیقاتی اکولوژی آماری و تنوع‌زیستی گیاهی، گروه زیست­شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Hamid Ejtehadi حمید اجتهادی hejtehadi@um.ac.ir 10031947532846008401 10031947532846008401 Yes Ferdowsi university of mashhad آزمایشگاه تحقیقاتی اکولوژی آماری و تنوع‌زیستی گیاهی، گروه زیست­شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Farshid Memariani فرشید معماریانی memariani@um.ac.ir 10031947532846008402 10031947532846008402 No Research Center for Plant Science, Ferdowsi University of Mashhad گروه گیاه­شناسی، پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Mohammad Bagher Erfanian Taleii Noghan محمدباقر عرفانیان b.erfanian@stu.um.ac.ir 10031947532846008403 10031947532846008403 No Ferdowsi university of mashhad آزمایشگاه تحقیقاتی اکولوژی آماری و تنوع‌زیستی گیاهی، گروه زیست­شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران