fa کمیت و کیفیت متابولیت های ثانویۀ گیاه اسطوخودوس تحت تأثیر عامل بوم شناختی ارتفاع از سطح دریا علوم گیاهی Plant Biology مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">متابولیت &shy;های ثانویه بخش اصلی گیاهان دارویی محسوب می&shy;شوند و در پزشکی کاربرد دارند. از طرفی، ژنتیک و محیط دو عامل مهم و تأثیرگذار در کمیت و کیفیت مواد مؤثرۀ گیاهان دارویی هستند. به منظور بررسی تأثیر اختلاف ارتفاع از سطح دریا بر میزان و تنوع متابولیت&shy; های ثانویه گیاه اسطوخودوس از دو رویشگاه (بلده و بهشهر) واقع در استان مازندران</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار، نمونه&shy; برداری شد. پس از خشک کردن گیاه، اسانس &shy;گیری به روش تقطیر با آب صورت پذیرفت. جداسازی و شناسایی ترکیب&shy; های موجود در اسانس توسط دستگاه &shy;های کروماتوگرافی گازی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GC</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) و کروماتوگراف گازی متصل شده به طیف&shy; سنج جرمی (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">GC/MS</span></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:10.0pt;">) انجام شد. نتایج این تحقیق به شناسایی 22 و 24 ترکیب منجر شد، که به ترتیب نشان&shy; دهندۀ 96/99 درصدو 01/97 درصدکل ترکیبات اسانس نمونه&shy; های بلده و بهشهر بودند. ترکیبات شاخص در جمعیت بهشهر: اندوبورنئول (36/22 درصد)، 1و8 سینئول (07/20 درصد)، کامفور (69/8 درصد)، آلفا کادینول (60/7 درصد)،کاریوفیلن اکسید (09/5 درصد) و پروپانال (18/4 درصد) و در جمعیت بلده: بورنئول (78/26 درصد)، 1و8 سینئول(19/20 درصد)، کامفور (59/9 درصد)، آلفا کادینول (80/5 درصد)، کاریوفیلن اکسید (99/4 درصد) و پروپانال (41/3 درصد) بودند. با توجه به وجود اختلاف در میزان بازده و ترکیبات اسانس، می&shy; توان نتیجه گرفت که عوامل محیطی (ارتفاع از سطح دریا و غیره) نیز مانند عوامل ژنتیکی می&shy;تواند بر تولید و مقادیر ترکیبات شیمیایی موجود در گیاهان دارویی مؤثر واقع می&shy; شود و بسته به هدف از کشت و نوع ماده مؤثره، گیاهان دارویی در مناطق متفاوت کشت شوند.</span></span><br /> &nbsp; Secondary metabolites have great pharmaceutical value in medicine. This study evaluates the effect of alti-tude on the amount and variety of secondary metabolites in lavender plant from two sites located in Mazandaran prov-ince. Sampling was performed in a randomized design with three replications. After the plants were dried, essential oil was extracted by distillation. Isolation and identification of constituents of the oil were performed by gas chromato-graphy and gas chromatography connected to mass spectroscopy. The results of this research led to the identification of 22 (99.96% of the total constituents) and 24 (97.01% of the total constituents) constituents in Baladeh and Behshahr sa-mples, respectively. Characteristics constituents included Andoyorneol (22.36%), 1, 8 cineole (20.7%), camphor (8.69%), &alpha;-Cadinol (7.60%), Caryophyllene oxide (5.09%) and Propanol (18.4%) in Behshahr population samples and Borneol (26.78%), 1, 8 cineole (20.19%), camphor (9.59%), &alpha;-Cadinol (5.80%), caryophyllene oxide (4.99%) and pr-opanol (3.41%) in Baladeh population samples. The differences in the output and combination of the essential oils in-dicated that the environmental as well as genetic factors can affect the production and amounts of the chemical comp-ounds in medical plants. Therefore, medicinal plants should be cultured in proper areas based on the aim of cultivation and the desired type of active materials. اسانس, ترکیب شیمیایی, کروماتوگرافی گازی, ماده مؤثره essential oil, chemical compound, gas chromatography, active materials 166 172 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-81-66&slc_lang=fa&sid=1 Seyyedeh Madjideh Mohammadnejad Ganji سیده مجیده محمدنژادگنجی 10031947532846003208 10031947532846003208 No University of Agricultural Sciences and Natural Resources of Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Hossein Moradi حسین مرادی 10031947532846003209 10031947532846003209 No University of Agricultural Sciences and Natural Resources of Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Ali Ghanbari علی قنبری 10031947532846003210 10031947532846003210 Yes University of Agricultural Sciences and Natural Resources of Sari دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری Mohammad Akbarzadeh محمد اکبرزاده 10031947532846003211 10031947532846003211 No Research Center for Agriculture and Natural Resources مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران