fa بررسی فون مارهای منطقه شکارممنوع طالو و شیربند در استان سمنان، ایران علوم جانوری Animal Biology مقاله پژوهشی Original Article <span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">منطقه شکار‌ممنوع طالو و شیربند در 12 کیلومتری شمال شرقی شهر دامغان در استان سمنان در جنوب سلسله جبال البرز واقع شده و از آب و هوای سرد و خشک در زمستان و گرم و خشک در تابستان برخوردار است. این منطقه دارای تنوع زیستی غنی بخصوص در فون خزندگان است. تاکنون، 22 گونه مار از کل استان سمنان گزارش شده است. با توجه به اینکه مطالعه دقیقی در منطقه شکار‌ممنوع طالو و شیربند صورت نگرفته است، تحقیق حاضر به منظور بررسی فون مارهای این منطقه از فروردین تا اواخر آبان‌ماه 1393 انجام شد. نمونه‌برداری با استفاده از دست (با رعایت نکات ایمنی)، چوب مارگیری و قلاب انجام گرفت. نمونه</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ها بعد از انتقال به آزمایشگاه دانشگاه آزاد اسلامی واحد دامغان، شناسایی و عکس</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">برداری شدند. شش صفت متریک و مریستیک در آن‌ها اندازه</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">گیری شد و با استفاده از نرم</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">افزار </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SPSS17</span></span></span> <span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Excel</span></span></span> <span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. در مجموع، 45 نمونه مار جمع</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">آوری شد که متعلق به 10 گونه، هشت جنس و چهار خانواده بودند. گونه</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ها عبارتند از:</span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Platyceps karelini karelini</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> (Brandt 1838) </span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">،</span></span></span> <em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Platyceps rhodorachis rhodorachis</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> (Jan in Filippi 1865)</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Platyceps ventrimaculatus ventrimaculatus</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> (Gray 1834)</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">،</span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Hemorrhois ravergieri</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> (M&eacute;n&eacute;tries 1832) </span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">،</span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Telescopus fallax iberus</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> Eichwald 1831</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Spalerosophis diadema cliffordii</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> (Schlegel 1837)</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">،</span></span></span> <em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Psammophis schokari</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> (Forskal 1775) </span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Eryx miliaris</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> (Pallas, 1773)</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">،</span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Macrovipera lebetina obtusa</span></span></span></em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;"> (Dwigubsky 1832</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">)</span></span></span> <span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">(Dum&eacute;ril, Bibron & Dum&eacute;ril 1854)</span></span></span> <em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Pseudocarastes persicus</span></span></span></em><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">. بیشترین فراوانی مربوط به شترمار و کمترین فراوانی مربوط به سوسن‌مار بوده است. تمامی این گونه</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ها برای اولین‌بار از این منطقه گزارش می</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شوند. گونه </span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Eryx miliaris</span></span></span></em> <span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نیز برای اولین‌بار از استان سمنان گزارش می</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Cambria,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></span><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">شود. در ایران هشت گونه آندمیک وجود دارد که فقط گونه مار شاخ‌دار ایرانی (</span></span></span><em><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Pseudocarastes persicus</span></span></span></em><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) در منطقه مورد مطالعه یافت شد.</span></span></span><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-size:13.0pt;"></span></span></strong><br /> &nbsp;<br /> <br /> &nbsp;<br /> <br /> &nbsp; <span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Taloo and Shirband hunting Prohibited area is located 12 kilometers North-East of Damghan in Semnan Province, south of the Alborz Mountain Chains. It has a cold and dry climate in the winter and warm and dry in the summer. This area has a rich biodiversity, especially in its reptilian fauna. 22 snake species were reported so far from Semnan Province. However, no comprehensice study was executed on the snake flora in Taloo and Shirband hunting prohibited area before the present study. Therfore, the present research was carried out in order to identify the snake fauna by collecting relevant specimens from March to late November of 2014. Sampling was done manually (with safety precautions) by sticking and hooking. The live specimens were identified and photographed and transferred to the laboratory of Islamic Azad University, Damghan Branch. Six metric and meristic traits were measured and analyzed using SPSS17 and Excel softwares. A total number of 45 snake specimens were collected which were belong to 10 species, 8 genera and 4 families, including: <em>Platyceps karelini karelini</em> (Brandt 1838), <em>Platyceps rhodorachis rhodorachis</em>, <em>Platyceps ventrimaculatus ventrimaculatus</em> (Spotted Flat-headed Snake); <em>Hemorrhois ravergieri</em> (Ravergier&rsquo;s Snake), <em>Telescopus</em> <em>fallax</em> <em>iberus</em> (Iberian Tiger-Snake), <em>Spalerosophis</em> <em>diadema</em> <em>cliffordii</em> (Clifford&rsquo;s Diadem Snake), <em>Psammophis</em> <em>schokari</em> (Schokari Sand Racer), <em>Eryx</em> <em>miliaris</em> (Dwarf Sand Boa), <em>Macrovipera</em> <em>lebetina</em> <em>obtusa</em> (Blunt Viper) and <em>Pseudocarastes persicus</em> (Persian False Horned Viper). The highest frequency belonged to <em>Spalerosophis diadema cliffordii</em> and the lowest frequency belonged to <em>Telescopus fallax iberus</em>. All species were reported for the first time from the studied area and <em>Eryx miliaris</em> was reported for the Semnan Province faunafor the first time. Out of 8 endemic species of snakes in Iran, only <em>Pseudocarastes persicus</em> was observed in the area.</span></span></span><br /> <br /> &nbsp;<br /> &nbsp; تنوع زیستی, خزندگان, شکار, فون, مناطق حفاظت‌شده biological diversity, fauna, hunting, protected areas, reptiles 285 294 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-480-1&slc_lang=fa&sid=1 Vida Hojati ویدا حجتی vida.hojati@gmail.com 10031947532846008387 10031947532846008387 Yes گروه زیست‌شناسی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران Mojtaba Deymekar مجتبی دیمه ­کار 10031947532846008388 10031947532846008388 No گروه زیست‌شناسی، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران