fa سازش­ پذیری تطبیقی بوم ­شناختی-تشریحی دو گونۀ گون خاک­ های گچی علوم گیاهی Plant Biology مقاله پژوهشی Original Article <strong><span style="font-family:b zar;">&nbsp;</span></strong><span style="font-family:b zar;">گونه </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Astragalus semnanensis</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> از گون&shy;های خاردار از بخشۀ</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Semnanensis </span></span></em>&nbsp;<span style="font-family:b zar;">و گونه </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Astragalus fridae</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> ازگون&shy;های بدون خار از بخشۀ </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Incani</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> هستند. این دو گونۀ انحصاری منطقۀ گچی غرب سمنان محسوب می&shy;شوند. علاوه&shy; بر مطالعات اندک صورت&shy; گرفته دربارۀ ریخت&shy; شناسی این دوگونه، ارتباط تشریح، پراکنش و سازش&shy; پذیری آنها با عوامل خاک و ارتفاع مطالعه&shy; نشده است که مقایسۀ آن هدف این مطالعه است. در این مطالعه تأثیر ارتفاع و وضعیت فیزیکوشیمیایی خاک بر ویژگی&shy; های تشریح، ریخت&shy; شناسی و ریزریخت&shy; شناسی این دوگونه درقالب تحلیل&shy; های </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">RDA</span></span><span style="font-family:b zar;"> و</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">CCA </span></span><span style="font-family:b zar;">&nbsp;در نرم&shy; افزار</span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Canoco 4.5 </span></span><span style="font-family:b zar;">&nbsp;و نیز شناسایی گونه &shy;های گچ&shy; زی همراه انجام شد. مقایسه تحلیل&shy; های </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">RDA</span></span><span style="font-family:b zar;"> نشان داد گچ بیشترین تأثیر مثبت را بر فراوانی هردو گونه و ارتفاع تأثیر مثبت بسیاری بر فراوانی گونۀ </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">fridae</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> .</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">A</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> دارد و بر فراوانی گونۀ </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">A.semnanensis</span></span></em><em><span style="font-family:b zar;">، </span></em><span style="font-family:b zar;">که اغلب در ارتفاعات پایین &shy;تر می&shy; روید، اثر منفی می&shy; گذارد. هر دوگونه گچ را در سطح روپوست ریشه نگه می&shy; دارند و بخشی از گچ واردشده در پارانشیم برگ به&shy; صورت کریستال&shy; های سولفات کلسیم تجمیع می &shy;شوند. سازش&shy; پذیری سطح برگ به &shy;صورت کرک &shy;های متراکم و بلندتر و پایه چسب در </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">A. semnanensis</span></span></em> <span style="font-family:b zar;">و در</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> fridae</span></span></em> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">A.</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> قطورتر و میان&shy; چسب است. افزایش غلظت منیزیم، پتاسیم، </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">EC</span></span><span style="font-family:b zar;">، سدیم و </span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">CaCO₃</span></span><span style="font-family:b zar;"> باعث کاهش فراوانی هردوگونه می&shy; شود. گونه&shy; هایی مانند </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">cymosum</span></span></em> <span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&nbsp;<em>Acantholimon</em></span></span><span style="font-family:b zar;">و </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Prunus lycioides</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> همراهی خوبی با جامعۀ </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">A.semnanensis</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> دارند. گونه &shy;های&nbsp;</span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Moltkia gypsaceae</span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&nbsp;</span></span><span style="font-family:b zar;">&nbsp;و </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Euphorbia gypsicola</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> نیز همراهی خوبی با </span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Astragalus fridae</span></span></em><span style="font-family:b zar;"> دارند<em>.</em> </span><br /> &nbsp;<br /> &nbsp;<br /> &nbsp; <p style="text-align: justify;"><em>Astragalus</em> <em>semnanensis</em> Bornm. & Rech. belongs to sect. <em>Semnanensis</em>, of thorny astragali and <em>A. fridae</em>, of non-thorny astragali, belongs to sect. <em>Incani</em> are the only endemic gypsophyllic species in western Semnan. The morphological and systematical studies available on these two species are scarce. Nor have the anatomical, distribution and adaptive capabilities in relation to soil and elevation of these species been investigated yet. Therefore, this study is aimed to comparatively investigate these features. The effect of soil and elevation on the anatomy, morphology and micro-morphology of the leaves of both species, as well as associated plant species, were analyzed using RDA and CCA analytical methods, Canoco 4.5 software. Comparison of RDA analysis of both species indicated that gypsum had the highest effect on the abundance of both species, while elevation had a strongly positive correlation with <em>A. fridae </em>and a negative correlation with <em>A. semnanensis</em>. Both species adsorb gypsum on their epidermis and part of the gypsum absorbed is accumulated in leaf parenchyma cells as calcium sulfate crystals. Adaptability of leaf surface is in the form of long and dense hairs which, in <em>A. semnanensis</em>, are longer and basifixed and, in <em>A. fridae</em>, thicker and medifixed. Increase in soil Ec and Na, K and Mg content and content of CaCO₃reduce both species abundances. Species such as <em>Acantholimon cymosum</em> and <em>Prunus lycioides</em> were found to be associated with <em>A. semnanensis</em> and species such as <em>Moltkia gypsaceae </em>and <em>Euphorbia gypsicola </em>with<em> A. fridae.</em><br /> &nbsp;</p> <p></p> اکولوژی, سمنان, گون سمنانی, گون گچی, گیاهان گچ ­زی Astragalus fridae, Astragalus semnanensis, ecological factors, gypsophyte, Semnan 241 253 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-459-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Rabizadeh فاطمه ربیع زاده F.rabizadeh1364@gmail.com 10031947532846006927 10031947532846006927 Yes دانشگاه تربیت مدرس Hassan Zare-Maivan حسن زارع -مایوان 10031947532846006928 10031947532846006928 No Department of Biology, Faculty of Biology Science, University of Tarbiat Modares, Tehran, Iran دانشگاه تربیت مدرس Shahrokh Kazempour شاهرخ کاظم پور 10031947532846006929 10031947532846006929 No Department of Biology, Faculty of Biology Science, University of Tarbiat Modares, Tehran, Iran دانشگاه تربیت مدرس