fa ریخت شناسی گردۀ گونه های سردۀ .Rubus L، زیرسردۀ Rubus در ایران علوم گیاهی Plant Biology مقاله پژوهشی Original Article <p><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">دانۀ گردۀ 7 گونۀ سردۀ</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">L. </span></span>&nbsp;<em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Rubus</span></span></em><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> متعلق به زیرسردۀ</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"> L. </span></span>&nbsp;<em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Rubus</span></span></em> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">از ایران با میکروسکوپ نوری (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">LM</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">) و میکروسکوپ الکترونی نگارۀ (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SEM</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">) تحت بررسی قرار گرفت. طی این مطالعه چهارده خصوصیت مختلف گرده &shy;شناسی سنجیده و اندازه&shy; گیری شدند. تمامی دانه&shy; های گردۀ منفرد، سه&shy; شیار منفذی، جورقطب، از نظر اندازه متوسط بودند. سه شکل دانۀ گرده شامل </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">prolate</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">،&nbsp; </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">perprolate</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">prolate spheroidal</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp; در نمونه&shy; های یکسان تشخیص داده شد. ساختار شکاف&shy; ها معمولاً سه شیار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(ectocolpi)</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> و سه منفذ درونی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">(endoporus)</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> را نشان می&shy; دهد شیارها بلند بوده که 70 تا 90 درصد طول محور قطبی را در بر می&shy; گیرند. منفذ درونی در ناحیۀ میانی شیار قرار دارد. سطح تزئینات اگزین نشان داده که تمام گونه&shy; ها دارای الگویی شیاردار یا مخطط هستند که در برخی گونه &shy;ها از جمله </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R. hyrcanus </span></span></em><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R. persicus </span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><em>&nbsp;</em></span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">&nbsp;و </span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">R. sanctus </span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">&nbsp;</span></span>&nbsp;<span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">این شیارها تا حدودی مستقیم&shy; اند (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">striate</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">) و برجستگی کمتری دارند ولی در دیگر گونه &shy;ها این شیارها به &shy;صورت برجسته و چندشاخه (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">scabrate-striate</span></span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">) در طول محور قطبی گرده&shy; ها هستند. صفات دانۀ گرده شاخصی مفید برای جدایی آرایه&shy; ها در سطح گونه است. به نظر می&shy; رسد ارتباطی بین تنوع دانۀ گرده و رویشگاه&shy; های گونه&shy; ها نیز وجود دارد.</span></span></p> <p>Pollen grains of 7 species of the genus <em>Rubus</em> L. were investigated using light microscopy (LM) and scanning electron microscopy (SEM). 14 different pollen characters were described, illustrated and compared in the present st-udy. All pollen grains were monad, tricolporate, radially symmetrical, isopolar, and medium in size. As for pollen sh-ape, 3 forms were recognized in the same specimens: prolate, perprolate and prolate-spheroidal. Endopore was located in the middle of colpi. The sculpture of the grains was confirmed to have striate pattern. The size of perforation and the orientation of the muri were compared and appeared to indicate the differences between the species. <em>R.caesius</em>, <em>R. disc-olor</em>, <em>R. dolichocarpus</em> and <em>R. hirtus</em> appear to have steriate-scabrate sculpture; in contrast, <em>R. hyrcanus </em>Juz<em>.</em>, <em>R. persicus </em>Boiss<em>.</em> and <em>R. sanctus</em> Schreber. appear to have meandrical and fingerprint-like sculpture. Perforations are of two types. They are either large or often extending to tectal ridges or minute holes. Characters of pollen grains were proved their usefulness for separating taxa at the specific level. It seems that there is a link between the diversity of pollens and the vegetation habitats.</p> اگزین, سه شیاره, دانۀ گرده, طرح اثر انگشت, محور قطبی, میکروسکوپ الکترونی exine, ectocolpi, pollen, finger prints pattern, polar axis, electron microscopy 9 18 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-81-53&slc_lang=fa&sid=1 Razieh Kasalkheh راضیه کسلخه 10031947532846002832 10031947532846002832 Yes University of Gonbad-e- Kavous دانشگاه گنبد کاووس Eisa Jorjani عیسی جرجانی 10031947532846002833 10031947532846002833 No University of Gonbad-e- Kavous دانشگاه گنبد کاووس Hossein Sabouri حسین صبوری 10031947532846002834 10031947532846002834 No University of Gonbad-e- Kavous دانشگاه گنبد کاووس Meisam Habibi میثم حبیبی 10031947532846002835 10031947532846002835 No University of Gonbad-e- Kavous دانشگاه گنبد کاووس Ali Sattarian علی ستاریان 10031947532846002836 10031947532846002836 No University of Gonbad-e- Kavous دانشگاه گنبد کاووس