fa شناسایی ترکیبات و بررسی فعالیت آنتی اکسیدانی اسانس دو جمعیت نوروزک ایرانی (تیره نعنائیان) علوم گیاهی Plant Biology مقاله پژوهشی Original Article <p>گیاه نوروزک (Salvia leriifolia) گونه ای از تیره نعنائیان است که بومی ایران و افغانستان بوده و کاربردهای متعددی در صنایع پزشکی، دارویی و غذایی دارد. هدف از این مطالعه بررسی ترکیبات تشکیل دهنده و خاصیت آنتی اکسیدانی اسانس نوروزک بود که به صورت خودرو در نیشابور و بجستان (استان خراسان رضوی، شمال شرق ایران) می روید. استخراج اسانس از بخشهای هوایی این گیاه به روش تبخیر با بخار آب انجام و اسانس حاصل به روش GC/MS آنالیز شد. با توجه به نتایج، 1و8 سینئول (%27/21) و (%20/13) ، آلفاپینن (%11/11) و(%11/13) و بتاپینن (%21/11) و (%20/13) به ترتیب ترکیبات عمده اسانس این گیاه در منطقه بجستان و نیشابور بودند. فعالیت آنتی اکسیدانی اسانس به سه روش مختلف DPPH، TBARSو BCB مورد بررسی قرار گرفت. در همه سنجشها اسانس کل و سه استاندارد (آلفاپینن، بتاپینن و 1و8 سینئول) اثر آنتی اکسیدانی معنی داری (p<0.01) را نشان دادند. فعالیت آنتی اکسیدانی به دست آمده در روش های TBARS و BCB بیش تر از میزان اندازه گیری شده با روش DPPH بود. عالوه بر این، سنجش BCB به عنوان مناسب ترین روش برای اندازه گیری فعالیت آنتی اکسیدانی اسانس معرفی شد. اسانس گیاهان رشد یافته در منطقه نیشابور، دارای فعالیت آنتی اکسیدانی بیشتری در مقایسه با اسانس گیاهان منطقه بجستان بود.</p> <p>Salvia leriifolia Benth. from Lamiaceae family is a plant native to Iran and Afghanistan with significant applications in medical, pharmaceutical and food industries. The aim of current investigation was to evaluate the composition and antioxidant activity of essential oils (EOs) of S. leriifolia growing naturally in Neyshabur and Bajestan (Northeast of Iran). The aerial parts of the plant were subjected to hydro-distillation and the EOs were analyzed with GC/MS. According to the results, 1,8-cineole (20.24%, 26.39 %), &alpha;-pinene (15.14%, 14.39 %) and &beta;-pinene (24.33%, 26.01%) were the main constituents of the EOs of the plant populations in Bajestan and Neyshabur, respectively. Antioxidant activity of the EOs was measured by three different methods, 2,2&acute;-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH), thiobarbituric acid reactive species (TBARS) and &beta;-carotene bleaching (BCB). The total EO and three standards (&alpha;-pinene, &beta; -pinene and 1,8-cineole) displayed a significant antioxidant effect in all assays. Antioxidant activities obtained by means of TBARS and BCB methods were higher than those measured by the DPPH assay. Moreover, BCB was proved to be the most appropriate method for measurement of antioxidant activity. The EOs of the plants grown in Neyshabur showed stronger antioxidant effects in comparison with those grown in Bajestan.</p> اسید تیوباربیتوریک, رنگ بری بتاکاروتن, روغن های فرار, سالویا, الش خواری رادیکال BCB, DPPH, sage, TBARS, volatile oil 108 117 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-81-5&slc_lang=fa&sid=1 Samane Attaran Dovvom سمانه عطاران دوم 10031947532846001982 10031947532846001982 No دانشگاه فردوسی مشهد Parvane Abrishamchi پروانه ابریشم چی abrisham@um.ac.ir 10031947532846001983 10031947532846001983 Yes دانشگاه فردوسی مشهد Javad Assili جواد اصیلی 10031947532846001984 10031947532846001984 No دانشگاه علوم پزشکی مشهد