یافته های نوین در علوم زیستی

مطالعات ریخت شناسی و ریزریخت شناسی برای تعیین جایگاه آرایه‌شناختی دو گونه Nepeta persica و N. kotschyi

نویسندگان

فاطمه ربیع زاده 1
فرزانه بهادری 2

1 پردیس فرزانگان، دانشگاه سمنان، ایران

2 ، بخش تحقیقات اداره منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان،، سمنان، ایران

https://doi.org/10.22034/nbr.11.2.31
چکیده
ایران با دارا بودن حدود 79 گونه از سرده پونه‌سا به عنوان یکی از مناطق پیدایش این سرده تلقی می‌شود. در حدود 77 درصد از گونه‌های شناسایی شده این سرده در ایران، گونه‌های انحصاری هستند. گونۀ‏ پونه ‏سای ایرانی که در منابع مرجع گیاه شناسی به عنوان گونه‌ای مستقل به نام پونه‌سا نامیده می‌شد، در فلور ایران موقعیت آرایه‌شناختی گونه Nepeta persica به واریته‌ای از گونه Nepeta kotschyi تغییر یافته است. در این تحقیق صحت جایگاه آرایه‌شناختی این دو گونه با بررسی صفات مختلف ریخت‌شناختی و ریزریخت شناختی آنها مانند ارتفاع گیاه، اندازه برگ‌ها، تاج پوشش، نوع کرک‌ها و فندقه، با استفاده از تصاویر استریومیکروسکوپ الکترونی (SEM) و مطالعات آماری SPSS و بررسی معنی‌داری صفات توسط نرم افزار ANOVA مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که اختلاف معنی­داری در ویژگی­هایی مانند شکل برگ­ها، کرک­ها و روزنه ­های آن و همچنین ارتفاع آنها وجود دارد. هر چند در اندازه و شکل بذرها به وضوح اختلافی مشاهده ­نشد. هر دو گونه دارای فندقه­های مشبک با زوائد زگیل مانند بودند. همچنین شکل ظاهری کرک­های بلند در برگ­های دو گونه کاملا متفاوت هستند به طوری­که در گونه N. persica دارای زوائد زگیل مانند ولی در گونه N. persica با سطح صاف هستند. بر اساس داده ­های به دست آمده از مطالعات آرایه‌شناختی دو گونه N. persica و N. kotschy و نتایج مطالعات ریخت­شناسی و ریزریخت­شناسی و تصاویر میکروسکوپ الکترونی از سطح برگ­ها که برای اولین بار در این مقاله آورده شده ­است پیشنهاد مستقل بودن دو گونه ارائه گردید.

کلیدواژه‌ها

انحصاری
ایران
پونه‌سا
گونه‌
نعناعیان

عنوان مقاله English

Morphological and micromorphological analyses of two species of N. persica and Nepeta kotschyi to determine their taxonomic status

نویسندگان English

Fatemeh Rabizadeh 1
Farzane Bahadori 2
1 2Farzanegan Campus, Semnan University, Semnan, Iran
2 1Research Division of Natural Resources Department, Semnan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Semnan, Iran
چکیده English

Iran, having about 79 species of the genus Lamiaceae, is one of the regions of origin of this genus. About 77% of the identified species of the mentioned genus in Iran have been registered as exclusive species. There is an Iranian Nepeta species, which was previously taken as a separate species in botanical reference sources, but has been reclassified as a variety of Nepeta kotschyi in the flora of Iran (Jamzad, 2012). In this research, the correctness of the taxonomic position of these two species by examining their various morphological and micromorphological traits such as plant height, leaf size, canopy, type of hairs and nuts, using stereo electron microscope (SEM) photos and SPSS statistical studies. The results of morphological and microstructural studies of the two species N. persica and N. kotschyi showed that there is a significant difference in the characteristics such as the shape of the leaf, the hairs of its apertures and also the height of the two species. Although these differences in the size and shape of the seeds were not clearly observed, in this study, both N. kotschyi and N. persica species had reticulated nuts with papilus. Also, the appearance of the long hairs on the leaves of the two species is completely different. The hairs in N. persica species have papilus, but the hairs in N. persica species have a smooth surface. Therefore, it was suggested that the two species are independent.

کلیدواژه‌ها English

endemic
Labiatae
Nepeta
Iran
species
Baghizadeh, A., Mashayekhi, Z., & Ebrahimi, M. A. 2018. Investigation of genetic and phytochemical diversity of some catnip (Nepeta cataria L.) populations by RAPD molecular marker and GC/MS method. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 34(5), 836-848.
Bahreininejad, B., Sefidkon, F., Abbaszadeh, B., & Jaberalansar, Z. 2019. Study of growth, yield and essential oil composition in two medicinal species, Nepeta kotschyi var. persica and N. glomerulosa', Iranian Journal of Horticultural Science, 50(2), pp. 473-482. doi: 10.22059/ijhs.2019.271899.1563.
Baser, K. H. C., Kirimer, N., Kurkcuoglu, M., & Demirci, B. E. T. Ü., L. 1879. Essential oils of Nepeta species growing in Turkey. Chemistry of Natural compounds 36 (2000): 356-359.
Boissier, E. 1879. Flora orientalis/4 Corolliflorae et Monochlamydeae. Flora orientalis sive enumeratio plantarum in oriente a Graecia et Aegypto and Indiae fines hucusque observatarum.
Davis, P.D. 1982. Labiatae. Pp. 36–463. In: Davis, P.H. (ed.), Flora of Turkey. Vol. 7. Edinburgh University Press, Edinburgh.
Delghandi, M. 1993. Nepeta leucostegia (Labiatae), a new record for the flora of Iran. Iranian Journal of Botany. 6: 149-151.
Dirmenci, T., Haloob, A., Celep, F., & Ghazanfar, S.A., 2023. Revision of the genus Nepeta L. (Lamiaceae) in Iraq. Turkish Journal of Botany, 47(2), pp.169-189.
Hadi, N., Sefidkon, F., Shojaeiyan, A., & Jafari, A. 2016. 'Essential oil diversity of 21 populations from Iranian endemic species Nepeta kotschyi Boiss.', Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 32(2), pp. 189-202. doi: 10.22092/ijmapr.2016.106555.
Hassan, T., Dar, G.H. & Khuroo, A.A., 2011. Taxonomic status of genus Nepeta L.(lamiaceae) in kashmir himalaya, India.
Hedge, I.C., & Wendelbo, P. 1978. Patterns of distribution and endemism in Iran. Notes from the Royal Botanic Garden, Edinburgh 36: 441–464.
Jalali, M. & Jalali, M. 2016. Relation between various soil phosphorus extraction methods and sorption parameters in calcareous soils with different texture. Science of the Total Environment, 566, pp.1080-1093.
Jamzad, Z. & Assadi, M. 1984. New species of the genera Nepeta and Ajuga (Labiatae) from Iran. -Iranian Journal of Botany. 2: 95-102.
Jamzad, Z. 2009. Notes on the genus Nepeta L. (Lamiaceae, Nepetoideae). The Iranian Journal of Botany, 15(2), 141-145.
Jamzad, Z. 2012. Lamaiceae. In: Assadi, M., Maassoumi, A. & Mozaffarian, V. (eds). Flora of Iran. Vol. 76. Research Institute of Forests & Rangelands, Tehran (in Persian).
Jamzad, Z. 2013. A survey of Lamiaceae in the flora of Iran. Rostaniha, 14(1), pp.59-67.
Jedrzejczyk, I., & Rewers, M. (2018). Genome size and ISSR markers for Mentha L. (Lamiaceae) genetic diversity assessment and species identification. Industrial Crops and Products, 120, 171-179.
Pojarkova, A. I. 1954. Nepeta. In: Shishkin, B. K. & Yuzepchuk, S. V. (eds.), Flora of the USSR. Vol. 20. 191-292. -Acad. Sci. U.S.S.R., Moscow.
Rechinger, K.H., Hedge, I.C., Ietswaart, J.H., Jalas, J., Mennema, J. & Seybold, S. (eds). 1982. Labiatae. In: Rechinger, K.H. (ed.). Flora Iranica. Vol. 150. Akademische Druck- u. Verlagsanstalt. Graz.
Talebi, S.M., Nohooji, M.G., Yarmohammadi, M., Azizi, N. & Matsyura, A. 2018. Trichomes morphology and density analysis in some Nepeta species of Iran. Mediterranean Botany, 39(1), pp.51-62.
Talebi, S.M., Tabaripour, R. & Matsyura, A. 2022. Genetic diversity and population structure of diverse Iranian Nepeta L. taxa. Genetic Resources and Crop Evolution, 69(1), pp.285-296.
Tauheeda, H. & Bhat, B.A. 2012. Comparative chemical constituents and morphological characters of the essential oil of Nepeta nervosa Royle ex Benth. and Nepeta laevigata (D. Don) Hand. -Mazz. in Kashmir Himalaya. Journal of Pharmacy Research, 5(5), pp.2460-2462.

  • تاریخ دریافت 18 خرداد 1405
  • تاریخ انتشار 18 خرداد 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما