fa مطالعات ریخت شناسی و ریزریخت شناسی برای تعیین جایگاه آرایه‌شناختی دو گونه Nepeta persica و N. kotschyi علوم گیاهی Plant Biology مقاله پژوهشی Original Article <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ایران با دارا بودن حدود 79 گونه از سرده پونه</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">‌</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">سا به عنوان یکی از مناطق پیدایش این سرده تلقی می‌شود. در حدود 77 درصد از گونه</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span cambria="" style="font-family:"><span style="color:black">‌</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">های شناسایی شده این سرده در ایران، گونه‌های انحصاری هستند. گونۀ&rlm; پونه &rlm;سای ایرانی که در منابع مرجع گیاه شناسی به عنوان گونه‌ای مستقل به نام پونه‌سا ناميده مي‌شد، &nbsp;در فلور ایران موقعیت آرایه‌شناختی گونه </span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">Nepeta persica</span></span></i> <span style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&nbsp;به واریته‌ای از گونه </span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">Nepeta</span></span></i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black"> <i>kotschyi</i></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&nbsp; تغییر یافته است. در این تحقیق صحت جایگاه آرایه‌شناختی این دو گونه با بررسی صفات مختلف ریخت‌شناختی و ریزریخت شناختی آنها مانند ارتفاع گیاه، اندازه برگ‌ها، تاج پوشش، نوع کرک‌ها و فندقه، با استفاده از تصاویر استریومیکروسکوپ الکترونی (</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">SEM</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) و مطالعات آماری </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">SPSS</span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> و بررسی معنی‌داری صفات توسط نرم افزار </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">ANOVA</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> مورد مطالعه قرار گرفت. </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">نتایج این تحقیق نشان داد که اختلاف معنی&shy;داری در ویژگی&shy;هایی مانند شکل برگ&shy;ها، کرک&shy;ها و روزنه &shy;های آن و همچنین ارتفاع آنها وجود دارد. هر چند در اندازه و شکل بذرها به وضوح اختلافی مشاهده &shy;نشد. هر دو گونه دارای فندقه&shy;های مشبک با زوائد زگیل مانند بودند. همچنین شکل ظاهری کرک&shy;های بلند در برگ&shy;های دو گونه کاملا متفاوت هستند به طوری&shy;که در گونه </span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">N. persica</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> دارای زوائد زگیل مانند ولی در گونه </span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">N. persica</span></span></i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> با سطح صاف هستند. بر اساس داده &shy;های به دست آمده از مطالعات آرایه‌شناختی دو گونه </span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">N. persica</span></span></i> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">&nbsp;و </span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">N. kotschy</span></span></i><i> </i><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">و نتایج مطالعات </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ریخت&shy;شناسی</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> و </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ریزریخت&shy;شناسی و تصاویر میکروسکوپ الکترونی </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">از سطح برگ&shy;ها</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> که برای اولین بار در این مقاله آورده شده &shy;است</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> پیشنهاد مستقل بودن دو گونه ارائه گردید.</span></span></span></span></span></span></span> <span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">Iran, having about 79 species of the genus Lamiaceae, is one of the regions of origin of this genus. About 77% of the identified species of the mentioned genus in Iran have been registered as exclusive species. There is an Iranian Nepeta species, which was previously taken as a separate species in botanical reference sources, but has been reclassified as a variety of <i>Nepeta kotschyi</i> in the flora of Iran (Jamzad, 2012). In this research, the correctness of the taxonomic position of these two species by examining their various morphological and micromorphological traits such as plant height, leaf size, canopy, type of hairs and nuts, using stereo electron microscope (SEM) photos and SPSS statistical studies. The results of morphological and microstructural studies of the two species <i>N. persica</i> and <i>N. kotschyi</i> showed that there is a significant difference in the characteristics such as the shape of the leaf, the hairs of its apertures and also the height of the two species. Although these differences in the size and shape of the seeds were not clearly observed, in this study, both <i>N. kotschyi</i> and <i>N. persica</i> species had reticulated nuts with </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">papilus</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">. Also, the appearance of the long hairs on the leaves of the two species is completely different. The hairs in <i>N. persica</i> species have </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">papilus</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">, but the hairs in <i>N. persica</i> species have a smooth surface</span></span><span style="color:black">.</span> <span style="font-size:10.0pt"><span style="color:black">Therefore, it was suggested that the two species are independent.</span></span></span></span></span> انحصاری, ایران, پونه‌سا, گونه‌, نعناعیان Endemic, Labiatae, Nepeta, Iran, Species 31 44 http://nbr.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1390-5&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Rabizadeh فاطمه ربیع زاده f.rabizade@semnan.ac.ir 100319475328460010849 100319475328460010849 Yes 2Farzanegan Campus, Semnan University, Semnan, Iran پردیس فرزانگان، دانشگاه سمنان، ایران Farzane Bahadori فرزانه بهادری farbahadori@gmail.com 100319475328460010850 100319475328460010850 No 1Research Division of Natural Resources Department, Semnan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Semnan, Iran ، بخش تحقیقات اداره منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سمنان،، سمنان، ایران