دانشگاه خوارزمی یافته های نوین در علوم زیستی 2423-6330 مقالات آماده انتشار 2026 08 23 Species Delimitation of the Linaria lineolata s.s. Complex in Iran Based on Morphological and Molecular Evidences تعیین حدود گونه‌ای کمپلکس .Linaria lineolata s.s در ایران بر پایه شواهد ریخت‌شناختی و مولکولی 11740 FA سحر لطفیان گروه زیست شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران 0009-0007-2849-3176 آذرنوش جعفری گروه زیست شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران 0000-0003-1711-6969 جمیل واعظی گروه زیست شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0002-6931-6754 سید محمد مهدی حمدی گروه زیست شناسی، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-7167-1352 Journal Article 2026 07 13 Objective: The genus Linaria Mill. (Plantaginaceae) represents a taxonomically complex group characterized by high morphological similarity and extensive intraspecific variation, which often complicates the delimitation of species. <br>Method: In this study, four taxa belonging to the Linaria lineolata s.s. complex (Linaria lineolata, Linaria elymaitica, Linaria karajensis, and Linaria khalkhalensis) were investigated using an integrative approach that combined morphological and molecular data. A total of 20 quantitative and qualitative morphological characters were analyzed using univariate statistics and Principal Component Analysis (PCA). To investigate molecular relationships, sequences of the low-copy nuclear gene AGT1 and the chloroplast intergenic spacer rpl32–trnL were analyzed, and phylogenetic relationships were reconstructed using Bayesian inference. <br>Results: The PCA results revealed a clear separation among the studied taxa, with the first two principal components explaining a substantial proportion of the total variance. Molecular phylogenetic analyses based on the nuclear gene AGT1 and the chloroplast intergenic spacer rpl32–trnL further supported the delimitation of the studied taxa, revealing distinct and well-supported clades.<br>Conclusions: A dichotomous identification key was also constructed using the most diagnostic morphological characters. The congruence between morphological and molecular datasets indicates clear taxonomic independence among the investigated species. These findings provide evidence for the delimitation of species boundaries within the L. lineolata s.s. complex and highlight the effectiveness of an integrative taxonomic approach in resolving species complexes within Linaria. جنس .Linaria Mill به‌عنوان یکی از گروه‌های پیچیده تاکسونومیکی در تیره Plantaginaceae، شامل گونه‌هایی است که تفکیک آن‌ها به‌دلیل شباهت‌های ریخت‌شناختی و تنوع درون‌گونه‌ای همواره با چالش همراه بوده است. در این مطالعه، چهار گونه از کمپلکس Linaria lineolata s.s. (شامل گونه‌های Linaria lineolata، Linaria elymaitica، Linaria karajensis و Linaria khalkhalensis) با استفاده از داده‌های ریخت‌شناسی و مولکولی مورد بررسی قرارگرفتند. در مجموع ۲۰ صفت کمی و کیفی در قالب تحلیل‌های آماری تک‌متغیره و تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) ارزیابی شد. به‌منظور مطالعه روابط مولکولی، توالی‌های ژن هسته‌ای کم‌نسخه AGT1 و ناحیه بین‌ژنی کلروپلاستی rpl32–trnL مورد استفاده قرار گرفت و روابط فیلوژنتیکی با روش استنتاج بیزین بازسازی شد. نتایج PCA نشان داد که گونه‌های مورد مطالعه در فضای رج‌بندی به‌طور مشخص از یکدیگر تفکیک می‌شوند و دو مؤلفه اول بخش عمده‌ای از واریانس داده‌ها را تبیین می‌کنند. همچنین تحلیل‌های فیلوژنتیکی مبتنی بر ژن هسته‌ای AGT1 و ناحیه بین ژنی کلروپلاستی rpl32–trnL نشان داد که تاکسون‌های مورد مطالعه در کلادهای مجزا قرار گرفته و الگوی تفکیک ژنتیکی با نتایج ریخت‌شناسی همخوانی دارد. بر پایه صفات ریخت‌شناسی دارای بیشترین ارزش تشخیصی، کلید شناسایی دوشاخه‌ای برای گونه‌های مورد مطالعه نیز تدوین شد. همخوانی میان داده‌های ریخت‌شناسی و مولکولی از استقلال تاکسونومیکی گونه‌های بررسی‌شده حمایت می‌کند. نتایج این مطالعه ضمن حمایت از حدود گونه‌ای اعضای کمپلکس L. lineolata s.s.، نشان داد که تلفیق شواهد ریخت‌شناختی و مولکولی می‌تواند رویکردی مؤثر برای روشن‌سازی روابط تاکسونومیکی و بازنگری کمپلکس‌های گونه‌ای در جنس Linaria باشد.